Phi Pháp Và Pháp (2)
Kinh này phân tích kỹ hơn kinh trước: với mỗi chi phần, tà là phi pháp, chánh tương ứng là pháp; các pháp ác bất thiện sinh do duyên chi phần tà là phi mục đích, còn các thiện pháp được viên mãn do duyên chi phần chánh là mục đích. Phân tích chạy đều qua cả mười chi phần, từ kiến cho đến giải thoát, cho thấy mỗi chi phần đều tự mang theo “quả” thiện hay ác của chính nó.
Điểm thực hànhĐừng đánh giá một chi phần chỉ bằng tên gọi của nó — hãy nhìn quả mà nó sinh ra: sinh ác bất thiện thì là phi mục đích, làm thiện pháp lớn lên đến viên mãn thì là mục đích. Tiêu chuẩn này dùng được cho mọi thói quen trong đời sống hằng ngày.
Phẩm Lễ Bước Xuống Kinh Phi Pháp Thứ Hai — Này các Tỷ-kheo, phi pháp cần phải được hiểu biết, và pháp cũng vậy; phi mục đích cần phải được hiểu biết, và mục đích cũng vậy. Sau khi biết phi pháp và pháp, sau khi biết phi mục đích và mục đích, pháp như thế nào, mục đích như thế nào, hãy thực hành đúng như thế ấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là phi pháp, thế nào là pháp, thế nào là phi mục đích, thế nào là mục đích? Tà kiến, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh kiến là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà kiến sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh kiến, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà tư duy, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh tư duy là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà tư duy sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh tư duy, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích.
Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh ngữ là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà ngữ sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh ngữ, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà nghiệp, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh nghiệp là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà nghiệp sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh nghiệp, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà mạng, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh mạng là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà mạng sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh mạng, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích.
Tà tinh tấn, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh tinh tấn là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà tinh tấn sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh tinh tấn, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà niệm, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh niệm là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà niệm sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh niệm, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà định, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh định là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà định sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh định, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích.
Tà trí, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh trí là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà trí sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh trí, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. Tà giải thoát, này các Tỷ-kheo, là phi pháp; chánh giải thoát là pháp; và các pháp ác, bất thiện do duyên tà giải thoát sinh khởi — đây là phi mục đích; và do duyên chánh giải thoát, nhiều thiện pháp đi đến viên mãn trong tu tập — đây là mục đích. “Phi pháp, này các Tỷ-kheo, cần phải được hiểu biết, và pháp cũng vậy; phi mục đích cần phải được hiểu biết, và mục đích cũng vậy. Sau khi biết phi pháp và pháp, sau khi biết phi mục đích và mục đích, pháp như thế nào, mục đích như thế nào, hãy thực hành đúng như thế ấy” — lời Ta đã nói như vậy là do duyên này mà nói.
Bài thứ 2.