Ký sự về Pesalā
Pesalā kể: vào kiếp Bhadda, thời đức Phật Kassapa, bà sinh trong gia đình cư sĩ ở Sāvatthī, quy y, thọ giới, và được nghe đức Phật Kassapa công bố sự giác ngộ của Ngài — “mắt, trí, tuệ, minh và ánh sáng đã sinh khởi” — rồi học Pháp và vấn hỏi các Tỷ-kheo. Nhờ nghiệp ấy bà sinh lên cõi trời Đạo Lợi; trong kiếp cuối, sinh vào đại gia đình triệu phú, bà nghe Chánh Pháp gồm các Sự Thật, xuất gia, suy xét ý nghĩa của các Sự Thật và chứng A-la-hán, có trí phân tích trong sạch. Bài của bà khép lại phẩm Khattiyā, phần tóm lược các phẩm và toàn bộ Ký sự về các trưởng lão ni.
Điểm thực hànhNghe Pháp xong, hãy học kỹ và hỏi lại những chỗ chưa rõ — như Pesalā đã vấn hỏi các Tỷ-kheo — rồi suy xét ý nghĩa của các Sự Thật cho đến khi tự mình thấy rõ.
Trưởng Lão Ni Ký Sự Phẩm Khattiyā Ký sự về trưởng lão ni Pesalā
có danh tiếng vĩ đại, là thân quyến của đấng Phạm Thiên.
đấng cao quý tên là Kassapa
trong số các vị đang thuyết giảng đã hiện khởi đấng cao quý
tại kinh thành Sāvatthī.
Con đã được sanh ra trong gia đình cư sĩ
Sau khi nhìn thấy đấng Chiến Thắng cao quý ấy
con đã lắng nghe lời thuyết giảng.
Sau khi đi đến nương tựa vào vị Anh Hùng ấy,
con đã thọ trì các giới.
Có lần nọ bậc Đại Hùng ấy
ở tại cuộc tụ hội của đám đông dân chúng.
Đấng Nhân Ngưu đã công bố quả vị Chánh Đẳng Giác của mình:
Đấng Nhân Ngưu đã công bố
“Về các pháp trước đây chưa từng được nghe,
về khổ, v.v
(Pháp) nhãn, trí, tuệ,
minh, và ánh sáng đã có cho Ta.”
Sau khi lắng nghe điều ấy, con đã học
và đã vấn hỏi các vị tỳ khưu.
Do nghiệp ấy đã được thực hiện tốt đẹp
và do các nguyện lực của tác ý,
sau khi từ bỏ thân nhân loại
con đã đi đến cõi trời Đạo Lợi.
Và trong kiếp sống cuối cùng hiện nay,
được sanh ra trong đại gia đình triệu phú
con đã đi đến đức Phật và đã lắng nghe Chánh Pháp
đã lắng nghe Chánh Pháp bao gồm các Sự Thật.
Sau khi xuất gia chẳng bao lâu,
trong khi suy xét về ý nghĩa của các Sự Thật,
con đã quăng bỏ tất cả các lậu hoặc
và đã thành tựu phẩm vị A-la-hán.
con đã có năng lực về các loại thần thông
và thiên nhĩ giới,
con đã có năng lực về trí biết tâm của người khác.
Bạch đấng Đại Hiền Trí, con đã có năng lực
Con biết được đời sống trước đây,
thiên nhãn được thanh tịnh,
tất cả các lậu hoặc đã được cạn kiệt,
giờ đây không còn tái sanh nữa.
Trí tuệ của con về ý nghĩa, về pháp, về ngôn từ,
và tương tợ y như thế về phép biện giải
là trong sạch, không bợn nhơ,
nhờ vào sự tác động của đức Phật tối thượng.
Các phiền não của con đã được thiêu đốt,
tất cả các hữu đã được xóa sạch.
Sau khi cắt đứt sự trói buộc như là con voi cái (đã được cởi trói),
con sống không còn lậu hoặc.
Quả vậy, con đã thành công mỹ mãn,
trong sự hiện tiền của đức Phật tối thượng.
đã thành tựu tam minh,
đã thực hành lời dạy của đức Phật
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát,
và sáu thắng trí đã được con đắc chứng;
con đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Trong kiếp Bhadda này, danh tiếng lớn, thân quyến của Phạm Thiên. tên là Kassapa theo họ, bậc cao quý nhất trong những người thuyết giảng đã xuất hiện, ở kinh thành Sāvatthī, con sinh ra trong gia đình cư sĩ, sau khi sinh ra, con thấy đấng Chiến Thắng cao quý ấy, và nghe lời thuyết giảng. Đi đến nương tựa vị anh hùng ấy, con thọ trì các giới. Có lần bậc Đại Hùng ấy, ở giữa cuộc tụ hội đông người. Đấng Nhân Ngưu công bố sự giác ngộ của mình: Ngài công bố, “Về các pháp trước đây chưa từng được nghe, về khổ và các pháp tiếp theo. Mắt, trí và tuệ, minh và ánh sáng đã sinh khởi cho Ta.” Nghe vậy, con học lấy, và hỏi lại các Tỷ-kheo. Nhờ nghiệp ấy đã làm khéo, và nhờ sức nguyện trong ý hướng, sau khi bỏ thân người, con sinh lên cõi trời Đạo Lợi. Trong kiếp cuối cùng này, sinh ra trong đại gia đình triệu phú, con đến gặp đức Phật và nghe Chánh Pháp, nghe Pháp gồm các Sự Thật. Xuất gia chưa bao lâu, đang suy xét ý nghĩa của các Sự Thật, con dứt sạch mọi ô nhiễm, và chứng quả A-la-hán. Con có năng lực về các thần thông, và về thiên nhĩ, con có năng lực về trí biết tâm người khác. Bạch đấng Đại Hiền Trí, con có năng lực, Con biết đời sống trước đây, thiên nhãn đã trong sạch, mọi ô nhiễm đã cạn sạch, giờ đây không còn tái sinh nữa. Trí của con về ý nghĩa, về Pháp, về ngôn từ, và cũng thế về khả năng biện giải, trong sạch, không vết bẩn, nhờ sức của đức Phật cao nhất. Phiền não của con đã bị đốt sạch, mọi kiếp sống đã dứt sạch; như voi cái đã cắt đứt dây trói, con sống không còn ô nhiễm trong tâm. Thật tốt đẹp, con đã thành tựu trọn vẹn, ngay trước mặt đức Phật cao nhất, con đã đạt ba minh, con đã làm theo lời dạy của đức Phật. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát, sáu thắng trí đã chứng đạt; con đã làm theo lời dạy của đức Phật.
Tỷ-kheo-ni Pesalā đã nói những bài kệ này như vậy. Ký sự về trưởng lão ni Pesalā là phần thứ mười. Phẩm Khattiyā là phẩm thứ tư. Phần tóm lược của phẩm ấy:
tương tợ như thế là vị ni Uppaladāyikā,
vị ni Sigālamātā, vị ni Sukkā,
vị ni vô cùng xinh đẹp (Rūpanandā), vị ni Aḍḍhakāsikā,
vị ni Puṇṇā, vị ni Ambapālī,
và vị ni Pesalā ấy là mười.
Ở đây, có hai trăm câu kệ ngôn
và thêm vào bốn mươi hai câu nữa.
Nghĩa là
Các vị ni dòng Sát-đế-lỵ và cả dòng Bà-la-môn, cũng thế là Uppaladāyikā, Sigālamātā, Sukkā, vị vô cùng xinh đẹp và Aḍḍhakāsikā, Puṇṇā và Ambapālī, và Pesalā — ấy là mười vị. Ở đây có hai trăm bài kệ, và thêm bốn mươi hai câu nữa.
Giờ là phần tóm lược của các phẩm:
Kuṇḍalakesī, Khattiyā
có một ngàn ba trăm
bốn mươi bảy kệ ngôn.
Cùng với các câu kệ của phần tóm lược
đã được tính đếm bởi các bậc trí
một ngàn ba trăm năm mươi bảy câu kệ
năm mươi bảy câu kệ cả thảy.
Nghĩa là
Sumedhā, Ekūposathā, Kuṇḍalakesī, Khattiyā, có một ngàn ba trăm bài kệ, bốn mươi bảy bài nữa, gộp chung lại. Cùng với các bài kệ tóm lược, được các bậc trí tính đếm, một ngàn ba trăm năm mươi bảy bài kệ, năm mươi bảy bài cả thảy.
Phần Ký sự về các trưởng lão ni đã trọn đủ. Bộ Apadāna đến đây đã trọn đủ.