Ký sự về trưởng lão Upāli

Trưởng lão Upāli kể hai kiếp lớn. Kiếp Bà-la-môn Sujāta giàu tám mươi koṭi ở Haṁsavatī, thông suốt ba bộ Vệ-đà nhưng kiêu mạn không tôn kính ai, ông chứng kiến đạo sĩ Sunanda được đức Phật Padumuttara tán dương và sẽ thành Puṇṇa Mantāṇiputta, đệ nhất trì tụng. Ông tự nhủ: vị Tỷ-kheo trì tụng kia được đặt đứng đầu về Luật — ta ước nguyện vị thế ấy. Ông mua vườn Sobhana một trăm ngàn, xây tu viện đủ nhà mái nhọn, đường kinh hành, nhà tắm hơi, tường thành kiên cố, dâng lên đức Phật cùng một ngàn vị vô lậu và được thọ ký: một ngàn lần làm chúa chư thiên, một ngàn lần Chuyển Luân Vương, kiếp cuối là Upāli đệ nhất về Luật. Tiếp đó là bài tự thuật dài về kiếp vương tử Candana kiêu mạn: ông thúc voi Sirika xúc phạm đức Phật Devala, rồi bị lửa hối hận thiêu đốt như đầu bốc cháy, như cá mắc câu; triệu tập dân chúng trong ba ngàn do-tuần, áo ướt đầu ướt sụp lạy xin tha thứ, và nghe đức Phật dạy lửa không ở trong nước, hạt giống không mọc trên đá, cơn giận không sinh ở chư Phật. Vì nghiệp khinh miệt bậc tự chủ tâm an tịnh ấy, kiếp này ông sinh vào dòng dõi thấp kém làm thợ cạo cho dòng Sakya. Phần cuối là những bài kệ ca tụng đức Phật như vị vua xây thành phố Chánh Pháp — giới là tường thành, Niệm Xứ là tháp canh, Sāriputta là tướng quân Pháp, Ānanda là người giữ kho Pháp, còn ông là viên quan phân xử Luật — kèm lời dạy: đừng để cơ hội vuột qua; Giáo Pháp với người này là thuốc, với kẻ chống đối là chất độc thiêu đốt một koṭi kiếp; chư Phật bình đẳng với Devadatta, Aṅgulimāla và Rāhula như nhau.

Điểm thực hành

Vương tử Candana sụp lạy áo ướt đầu ướt trước toàn dân để xin lỗi một vị Phật bị mình xúc phạm — và chính hành động hạ mình công khai ấy, chứ không phải quyền lực, là thứ cứu vương quốc ông khỏi bảy ngày hủy diệt.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Buddha Upāli

Nghĩa là

“Trong thành phố Haṁsavatī, một vị Bà-la-môn tên là Sujāta; có tài sản tích lũy tám mươi koṭi, dồi dào tài sản và lúa gạo. Là vị thầy dạy, thông thạo thần chú, đã đi đến bờ bên kia của ba bộ Vệ-đà; về tướng mạo và về truyền thuyết, và về chánh pháp, đã đạt đến sự toàn hảo. Các du sĩ chỉ có một búi tóc, là đệ tử của đức Phật Gotama; các kẻ lang thang và cả các đạo sĩ khổ hạnh nữa, khi ấy đi lại trên mặt đất. Họ cũng vây quanh tôi, nghĩ rằng: “Vị Bà-la-môn này nổi tiếng”; nhiều người tôn vinh tôi, nhưng tôi không tôn vinh bất cứ ai. Tôi không thấy ai xứng đáng được tôn vinh, khi ấy tôi kiêu mạn và cứng đầu; lúc ấy chưa có từ ngữ “đức Phật”, chừng nào đấng Chiến Thắng chưa xuất hiện. Đêm ngày trôi qua rồi, bậc tên là Padumuttara, xua tan mọi bóng tối rồi, bậc có mắt sáng đã xuất hiện ở thế gian. Khi Giáo Pháp đã được truyền bá rộng rãi, nhiều người biết đến và phổ biến, được nhiều người biết đến và trở nên phổ thông; khi ấy đức Phật đi đến, thành phố tên là Haṁsa. Vì lợi ích của người cha, vị Phật ấy, bậc có mắt sáng, đã thuyết giảng Chánh Pháp; vào thời điểm ấy, hội chúng, trải ra một do-tuần xung quanh. Được mọi người tôn trọng, vị đạo sĩ khổ hạnh tên là Sunanda ấy; bao nhiêu hội chúng của đức Phật, khi ấy vị ấy đã che phủ bằng hoa. Đang tuyên thuyết bốn Sự Thật, bậc tối thượng, trong gian nhà che bằng hoa; đối với trăm ngàn koṭi người, sự chứng ngộ Chánh Pháp đã xảy ra. Bảy ngày đêm, đức Phật, đã đổ mưa cơn mưa Chánh Pháp; khi ngày thứ tám đến, đấng Chiến Thắng đã tuyên bố về Sunanda. “Ở cõi trời hay ở cõi người, đang luân hồi trong kiếp sống này, trở thành bậc cao quý nhất trong tất cả, người này sẽ luân hồi trong các kiếp sống. Trong một trăm ngàn kiếp, sinh ra trong dòng dõi Okkāka, tên theo dòng họ là Gotama, bậc Đạo Sư sẽ xuất hiện ở thế gian. Là người thừa tự trong các pháp của Ngài, là con chánh thống, được tạo ra từ Chánh Pháp; tên là Puṇṇa, con trai của Mantāṇī, người ấy sẽ là đệ tử của bậc Đạo Sư.” Đức Phật Toàn Giác đã tuyên bố như thế, về đạo sĩ khổ hạnh Sunanda, khi ấy; làm hoan hỷ tất cả dân chúng, đang thị hiện năng lực của chính mình. Chắp tay lại, dân chúng đảnh lễ, đạo sĩ khổ hạnh Sunanda; đã thể hiện sự tôn kính đối với đức Phật rồi, vị ấy đã thanh lọc con đường tái sinh của chính mình. Tại nơi ấy, một ý nghĩ đã đến với tôi, sau khi nghe lời nói của bậc Hiền Trí; “Ta cũng sẽ thể hiện sự tôn kính, như cách mà ta sẽ được thấy đức Gotama.” Suy nghĩ như thế rồi, tôi suy nghĩ về hành động của mình rằng: “Ta nên thực hiện việc làm gì, trong Phước Điền vô thượng?” “Và vị Tỷ-kheo trì tụng này, trong Giáo Pháp, của tất cả các vị trì tụng; đã được đặt lên hàng đầu về Luật — tôi ước nguyện vị thế ấy.” Tài sản vô lượng này của tôi, không thể bị khuấy động, giống như biển cả; bằng tài sản ấy, cho đức Phật, tôi sẽ cho xây dựng một tu viện. Một tu viện tên là Sobhana, ở phía đông của thành phố; mua bằng một trăm ngàn rồi, tôi đã cho xây dựng một tu viện cho Tăng chúng. Các nhà mái nhọn và các lầu đài, gian nhà, tòa nhà và hang động; làm các đường kinh hành khéo léo rồi, tôi đã cho xây dựng tu viện cho Tăng chúng. Nhà tắm hơi, nhà lửa, và nhà chứa nước nữa; cho xây dựng nhà tắm rồi, tôi dâng cúng cho Tăng chúng Tỷ-kheo. Các ghế dài và các ghế đẩu nữa, các vật dụng và các đồ chứa; và người trông coi tu viện, và thuốc men — tất cả những thứ này tôi đã dâng cúng. Thiết lập sự bảo vệ rồi, tôi cho làm một bức tường thành vững chắc; “Đừng để ai quấy rầy, những bậc có tâm an tịnh như thế ấy.” Bằng một trăm ngàn, một trú xứ, tôi đã cho xây dựng trong tu viện cho Tăng chúng; xây dựng trú xứ rộng lớn ấy rồi, tôi dâng lên đức Phật Toàn Giác. “Ngôi tu viện đã được con hoàn thành, xin Ngài hãy thọ nhận, bạch bậc Hiền Trí; con sẽ trao dâng nó, bạch đấng anh hùng, xin Ngài hãy ưng thuận, bạch bậc có mắt sáng.” Đức Padumuttara, bậc hiểu biết thế gian, bậc thọ nhận lễ cúng dường; biết được ý nghĩ của tôi, đấng lãnh đạo đã ưng thuận. Biết được sự ưng thuận, của bậc Toàn Tri, bậc Đại Ẩn Sĩ; chuẩn bị thức ăn rồi, tôi thông báo về thời điểm. Khi thời điểm đã được thông báo, đấng lãnh đạo Padumuttara, cùng với một ngàn vị đã hết lậu hoặc, đã đi đến tu viện của tôi. Biết lúc Ngài đã ngồi xuống rồi, tôi làm Ngài thỏa mãn bằng cơm và nước; biết lúc Ngài đã thọ thực xong, tôi nói lời này: “Đã mua bằng một trăm ngàn, và đã được xây dựng bằng chừng ấy nữa; tu viện tên là Sobhana, xin Ngài hãy thọ nhận, bạch bậc Hiền Trí. Nhờ việc dâng cúng tu viện này, và nhờ tác ý cùng nguyện lực; khi sinh ra trong kiếp sống, mong con đạt được điều con đã ước nguyện.” Thọ nhận rồi, đức Phật Toàn Giác, tu viện cho Tăng chúng đã được xây dựng khéo léo; ngồi xuống giữa Tăng chúng Tỷ-kheo rồi, Ngài nói lời này: “Người nào đã dâng cho đức Phật, một tu viện cho Tăng chúng đã xây dựng khéo léo; Ta sẽ tuyên bố về người ấy; các ngươi hãy nghe lời Ta nói. Voi, ngựa, xe cộ, bộ binh, và quân đội đủ bốn binh chủng; sẽ luôn vây quanh người này; đó là quả của tu viện cho Tăng chúng. Sáu mươi ngàn nhạc cụ, những chiếc trống được trang điểm; sẽ luôn vây quanh người này; đó là quả của tu viện cho Tăng chúng. Tám mươi sáu ngàn phụ nữ, những phụ nữ đã được trang điểm; áo quần và trang sức sặc sỡ, đeo bông tai ngọc trai và ngọc ma-ni. Mày cong, hay cười, nói năng dịu dàng, eo thon nhỏ; họ sẽ luôn vây quanh người này; đó là quả của tu viện cho Tăng chúng. Ba mươi ngàn kiếp, người ấy sẽ vui hưởng ở cõi trời; một ngàn lần làm chúa của chư thiên, người ấy sẽ cai quản cõi trời. Những gì vua của chư thiên phải đạt được, người ấy sẽ đạt được tất cả; trở thành người có tài sản không thiếu hụt, người ấy sẽ cai quản cõi trời. Một ngàn lần là Chuyển Luân Vương, người ấy sẽ là bậc vua trong quốc độ; vương quyền trên trái đất rộng lớn, không thể đếm xuể. Trong một trăm ngàn kiếp, sinh ra trong dòng dõi Okkāka, tên theo dòng họ là Gotama, bậc Đạo Sư sẽ xuất hiện ở thế gian. Là người thừa tự trong các pháp của Ngài, là con chánh thống, được tạo ra từ Chánh Pháp; tên là Upāli, người ấy sẽ là đệ tử của bậc Đạo Sư. Đạt đến sự toàn hảo về Luật, và rành rẽ về trường hợp đúng và sai; đang gìn giữ Giáo Pháp của đấng Chiến Thắng, người ấy sẽ sống không còn lậu hoặc.” Biết rõ tất cả điều này rồi, đức Gotama, bậc cao quý dòng Sakya; ngồi xuống giữa Tăng chúng Tỷ-kheo rồi, Ngài sẽ đặt người ấy vào vị thế tối thắng.” Từ vô lượng kiếp, con ước nguyện Giáo Pháp của Ngài; giờ mục đích ấy đã đến với con, là sự đoạn tận của mọi kiết sử. Như người đàn ông bị trói vào cọc nhọn, bị hình phạt của đức vua đe dọa; không tìm được sự an ổn trên cọc nhọn, người ấy chỉ mong mỏi sự giải thoát. Cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, con, bị hình phạt của kiếp sống đe dọa; bị trói vào cọc nhọn của nghiệp, bị đau đớn bởi cảm thọ của khát khao. Con không tìm được sự an ổn trong kiếp sống, đang bị thiêu đốt bởi ba ngọn lửa; con tìm cầu sự giải thoát, giống như người bị đức vua hành phạt vậy. Như người đàn ông bị trúng độc, bị nọc độc hành hạ; người ấy có thể tìm kiếm thuốc giải độc, là phương tiện để diệt trừ nọc độc. Đang tìm kiếm, người ấy có thể nhìn thấy, thuốc giải độc diệt trừ nọc độc; uống thuốc ấy rồi, người ấy sẽ được an lạc, nhờ được giải thoát khỏi nọc độc. Cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, con, như người đàn ông bị nọc độc hãm hại; bị vô minh hành hạ, con tìm cầu liều thuốc Chánh Pháp. Đang tìm kiếm liều thuốc Chánh Pháp, con đã nhìn thấy Giáo Pháp của dòng Sakya; là thứ cao quý nhất trong mọi loại thuốc, là sự nhổ bỏ mọi mũi tên. Uống liều thuốc Chánh Pháp rồi, con đã nhổ sạch mọi nọc độc; không già, không chết, trạng thái mát mẻ, con đã chạm đến sự tịch diệt. Như người đàn ông bị ma ám, bị ma quỷ bắt giữ hành hạ; người ấy có thể tìm thầy trừ ma, để được giải thoát khỏi ma quỷ. Đang tìm kiếm, người ấy có thể nhìn thấy, vị rành rẽ về thuật trừ ma; vị ấy sẽ đánh đuổi ma quỷ cho người ấy, và tiêu diệt nó tận gốc rễ. Cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, con, bị sự bắt giữ của bóng tối hành hạ; con tìm kiếm ánh sáng của trí tuệ, để được giải thoát khỏi bóng tối. Khi ấy con đã nhìn thấy bậc Hiền Trí dòng Sakya, bậc làm sạch bóng tối của phiền não; Ngài đã xua tan bóng tối cho con, như thầy trừ ma xua đuổi ma quỷ vậy. Con đã cắt đứt dòng chảy luân hồi, đã chặn đứng dòng chảy của ái dục; con đã mở tung mọi kiếp sống, như thầy trừ ma, tận gốc rễ. Như chim nhân điểu lao xuống, đối với con rắn, thức ăn của chính nó; khắp một trăm do-tuần xung quanh, nó khuấy động cái hồ lớn. Bắt được con rắn ấy rồi, làm tổn thương nó, đầu chúc xuống; tóm lấy nó rồi, nó ra đi, con chim bay đi đến nơi nó muốn. Cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, con, như con nhân điểu mạnh mẽ vậy; đang tìm cầu cảnh giới vô vi, con đã rửa sạch các điều xấu xa. Con đã thấy Chánh Pháp cao quý, là con đường an tịnh vô thượng; tóm lấy điều này, con sống an trú, như chim nhân điểu tóm lấy con rắn vậy. Có loại dây leo tên là Āsāvatī, sinh ra trong khu rừng cây Cittalatā; của nó, sau một ngàn năm, một trái duy nhất được sinh ra. Chư thiên hầu cận loại dây leo ấy, khi trái của nó còn ở rất xa; đối với chư thiên, nó được yêu quý như thế ấy, loại dây leo Āsāvatī tối thượng ấy. Từ một trăm ngàn kiếp, con hầu cận bậc Hiền Trí ấy; sáng và chiều, con đảnh lễ, như chư thiên đối với dây Āsāvatī vậy. Sự hầu cận không phải là vô ích, và sự đảnh lễ không phải là vô bổ; dẫu con đã đi qua một đoạn đường dài, khoảnh khắc này đã không làm con thất vọng. Con không nhìn thấy sự tái sinh nữa, đang tìm kiếm trong các kiếp sống, chính con; không còn điều kiện, đã hoàn toàn giải thoát, được an tịnh, con đi lại. Như hoa sen, nở rộ nhờ tia nắng mặt trời; cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, con, được nở rộ nhờ hào quang của đức Phật. Như trong dòng giống của loài cò, con đực không bao giờ được biết đến; khi các đám mây đang gầm thét, chúng luôn mang thai vào lúc ấy. Chúng mang thai một thời gian dài, cho đến khi đám mây chưa gầm thét; chúng được giải thoát khỏi gánh nặng, khi đám mây đổ mưa xuống. Của đức Phật Padumuttara, đang gầm thét bằng cơn mưa Chánh Pháp; nhờ âm thanh của cơn mưa Chánh Pháp, con đã mang lấy bào thai Chánh Pháp. Từ một trăm ngàn kiếp, con mang bào thai phước báu; con không thoát khỏi gánh nặng, khi cơn mưa Chánh Pháp chưa gầm thét. Khi nào Ngài, bạch bậc Hiền Trí dòng Sakya, tại thành Kapilavatthu đáng yêu; gầm thét bằng cơn mưa Chánh Pháp, khi ấy con thoát khỏi gánh nặng. Tánh không và vô tướng, và vô nguyện nữa; cả bốn quả vị nữa, con đã sinh ra mọi pháp như thế ấy.

Phần tụng đọc thứ hai.

Nghĩa là

Từ vô lượng kiếp, con ước nguyện Giáo Pháp của Ngài; giờ mục đích ấy đã đến với con, là vị thế an tịnh vô thượng. Đạt đến sự toàn hảo về Luật, như vị ẩn sĩ trì tụng vậy; không có ai ngang bằng với con — con gìn giữ Giáo Pháp. Về Luật, và về các Hợp Phần nữa, về phép cắt ba phần và phần thứ năm; tại đây con không có sự nghi ngờ nào, về mẫu tự hay về từ ngữ. Về việc khiển trách và việc sửa chữa, và rành rẽ về trường hợp đúng và sai; về việc phục hồi và việc cho xuất khỏi tội, con đã đạt đến sự toàn hảo ở mọi nơi. Về Luật, hoặc về các Hợp Phần nữa, sau khi đặt xuống một câu, chính con; gỡ rối cả hai bộ Luật rồi, con có thể làm rõ ý nghĩa của nó. Vô cùng thiện xảo về ngôn từ, và rành rẽ về điều lợi ích và không lợi ích; không có điều gì là con chưa được biết, duy nhất chăm chú vào Giáo Pháp của bậc Đạo Sư. Con là bậc thấy rõ hình tướng ngày nay, trong Giáo Pháp của người con dòng Sakya; con xua tan mọi nghi ngờ, con cắt đứt mọi sự nghi hoặc. Câu và phần phụ của câu nữa, và mẫu tự, và từ ngữ nữa; về phần mở đầu, về phần kết thúc, con rành rẽ ở mọi nơi. Như vị vua mạnh mẽ, sau khi chế ngự và làm khốn đốn kẻ địch; thắng trận chiến rồi, vị vua cho xây dựng một thành phố tại nơi ấy. Tường thành và hào rãnh nữa, cột trụ và tháp cổng; và nhiều tháp canh đa dạng, vị vua cho làm trong thành phố. Ngã tư đường và quảng trường, và khu phố chợ được phân chia khéo léo; vị vua có thể cho xây dựng tại nơi ấy, một phòng hội họp để phân xử điều lợi ích và không lợi ích. Để tiêu diệt kẻ địch, và để biết các điểm hở và không hở; để bảo vệ quân đội, vị vua đặt vị chỉ huy quân đội. Để bảo vệ kho báu, một người đàn ông thiện xảo về kho tàng; “Đừng để kho báu của ta bị hư mất” — nghĩ vậy, vị vua đặt người giữ kho báu. Người nào yêu mến đức vua, và mong muốn sự tiến triển của ngài; cho người ấy quyền phân xử, để phục vụ người bạn của mình. Về các điềm báo và dấu hiệu, và rành rẽ về các tướng mạo nữa; một vị thầy dạy thông thạo thần chú, vị vua đặt vào chức vụ quân sư. Hội đủ các yếu tố này, vị vua được gọi là “Sát-đế-lỵ”; họ luôn bảo vệ đức vua, như con ngỗng cakavāka đối với kẻ đau khổ vậy. Cũng như thế, bạch đấng Đại Hùng, Ngài, như vị Sát-đế-lỵ có kẻ thù đã bị đánh bại; của thế gian cùng với chư thiên, được gọi là “Pháp Vương”. Đánh bại các ngoại đạo rồi, và cả Ma Vương cùng với quân đội của nó; xua tan bóng tối mù mịt ấy rồi, Ngài đã xây dựng thành phố Chánh Pháp. Giới là tường thành tại nơi ấy, trí tuệ của Ngài là tháp cổng; đức tin của Ngài là cột trụ, bạch đấng anh hùng, và sự thu thúc là người gác cổng. Các sự thiết lập niệm là tháp canh, trí tuệ của Ngài là quảng trường, bạch bậc Hiền Trí; các nền tảng thần thông là ngã tư đường, và con đường Chánh Pháp đã được xây dựng khéo léo. Kinh, Vi Diệu Pháp, và Luật nữa, toàn bộ; lời Phật dạy gồm chín thể loại — đây là phòng hội Chánh Pháp của Ngài. Tánh không, vô tướng, và sự an trú vô nguyện; bất động và sự tịch diệt nữa — đây là căn nhà Chánh Pháp của Ngài. Là vị đứng đầu về trí tuệ, đã được đặt lên, và rành rẽ về biện tài; tên là Sāriputta, là vị Tướng Quân Chánh Pháp của Ngài. Thiện xảo về sự sinh và diệt, đã đạt đến sự toàn hảo về thần thông; tên là Kolita, là viên quan tế tự của Ngài, bạch bậc Hiền Trí. Là người giữ gìn dòng truyền thống xưa, có oai lực nổi bật, khó tiếp cận; đứng đầu về đức hạnh của các pháp đầu đà, là viên quan phán xử của Ngài, bạch bậc Hiền Trí. Học rộng, nắm giữ Chánh Pháp, là bậc trì tụng toàn bộ trong Giáo Pháp; tên là Ānanda, là người bảo vệ Chánh Pháp của Ngài, bạch bậc Hiền Trí. Vượt qua tất cả các vị này, đức Thế Tôn đã đo lường con; Ngài đã ban cho con sự phân xử, về Luật đã được bậc có trí tuệ tuyên thuyết. Bất cứ đệ tử nào của đức Phật, hỏi một câu hỏi về Luật; tại đó con không có sự suy nghĩ nào — con nói đúng ngay ý nghĩa của câu hỏi ấy. Bao nhiêu trong cõi Phật, ngoại trừ bậc Đại Hiền Trí ấy ra; về Luật, không có ai như con — làm sao có ai hơn được nữa? Ngồi xuống giữa Tăng chúng Tỷ-kheo rồi, đức Gotama gầm lên như thế này: “Không có ai ngang bằng Upāli, về Luật và về các Hợp Phần.” Bao nhiêu lời Phật đã nói, Giáo Pháp của bậc Đạo Sư gồm chín thể loại; tất cả đều thấm sâu vào Luật, đối với người thấy Luật là gốc rễ. Nhớ lại việc làm của con rồi, đức Gotama, bậc cao quý dòng Sakya; ngồi xuống giữa Tăng chúng Tỷ-kheo rồi, Ngài đã đặt con vào vị thế tối thắng. Từ một trăm ngàn kiếp, con đã ước nguyện vị thế này; giờ mục đích ấy đã đến với con, đã đạt đến sự toàn hảo về Luật. Là niềm vui và hoan hỷ của dòng Sakya, trước đây con là người thợ cạo; từ bỏ dòng dõi ấy rồi, con đã trở thành con trai của bậc Đại Ẩn Sĩ. Cách đây hai kiếp, một vị Sát-đế-lỵ tên là Añjasa; có hào quang vô biên, danh tiếng vô lượng, là vị bảo hộ trái đất, có tài sản lớn lao. Con là con trai của vị vua ấy, một vị Sát-đế-lỵ tên là Candana; bị cứng đầu bởi kiêu mạn về dòng dõi, và bởi kiêu mạn về danh tiếng và của cải. Một trăm ngàn con voi, được trang điểm bằng mọi loại trang sức; những con voi chúa bị chảy nước ở ba nơi, luôn luôn vây quanh con. Được quân đội của mình vây quanh, muốn đi đến khu vườn; cưỡi lên con voi Sirika rồi, khi ấy con rời khỏi thành phố. Đầy đủ tánh hạnh, cửa căn được gìn giữ, khéo thu thúc; đức Phật Toàn Giác tên là Devala, đã đi đến phía trước con. Thúc con voi Sirika đi, khi ấy con đã xúc phạm đức Phật; rồi, nổi giận sinh khởi, con voi ấy không nhấc chân lên được. Thấy con voi có tâm bất bình, con đã nổi giận đối với đức Phật; gây khó khăn cho đức Phật Toàn Giác rồi, con đi đến khu vườn. Con không tìm được sự an ổn tại nơi ấy, như cái đầu đã bốc cháy; con bị thiêu đốt bởi sự nóng nảy, như con cá nuốt phải lưỡi câu. Trái đất cho đến tận biển cả, đối với con như đang bốc cháy; đi đến gần người cha rồi, con nói lời này: “Như con rắn độc đang giận dữ, như khối lửa đã tiến đến gần; như con voi có ngà đang động dục, đấng Tự Chủ mà con đã xúc phạm. Đức Phật đã bị con xúc phạm, đấng Chiến Thắng khủng khiếp, có khổ hạnh nổi bật; trước khi tất cả chúng ta bị tiêu diệt, chúng ta hãy xin bậc Hiền Trí ấy tha thứ.” Nếu chúng ta không làm Ngài nguôi giận, bậc đã tự rèn luyện, đã định tĩnh ấy; chưa đầy bảy ngày, vương quốc của con sẽ bị hủy hoại. “Sumekhala và Kosiya, Siggava và cả Sattuka nữa; xúc phạm các bậc ẩn sĩ rồi, họ đã đi đến đường dữ, cùng với vương quốc của họ. Khi các bậc ẩn sĩ nổi giận, những bậc đã chế ngự, sống đời Phạm hạnh; họ hủy hoại thế gian cùng với chư thiên, cùng với biển cả và núi non.” Trong ba ngàn do-tuần, con đã triệu tập những người đàn ông; nhằm mục đích thú tội, con đi đến gần đấng Tự Chủ. Áo ướt, đầu ướt, tất cả đều chắp tay lại; sụp xuống dưới chân đức Phật rồi, họ nói lời này: “Xin Ngài tha thứ, bạch đấng Đại Hùng, dân chúng này cầu khẩn Ngài; xin Ngài xua tan sự nóng nảy, xin Ngài đừng hủy hoại vương quốc của chúng tôi.” “Tất cả chư thiên và loài người, cùng với Dānavā và Rakkhasā; bằng chiếc chày sắt, họ có thể đập vỡ đầu con bất cứ lúc nào.” “Lửa không tồn tại trong nước, hạt giống không mọc lên trên đá; sâu bọ không tồn tại trong thuốc giải độc, cơn giận không sinh khởi ở chư Phật. Và như trái đất không lay chuyển, và biển cả không thể đo lường được; và không gian là vô tận — cũng như thế, chư Phật là không thể lay chuyển. Luôn nhẫn nại, các đấng Đại Hùng, và luôn tha thứ, các bậc khổ hạnh; đối với những vị đã nhẫn nại và đã tha thứ, sự ra đi ấy là không hề có.” Nói điều này rồi, đức Phật Toàn Giác, đang xua tan sự nóng nảy; trước mặt đám đông dân chúng, khi ấy Ngài bay lên không trung. Nhờ nghiệp ấy, bạch đấng anh hùng, con, đã đi đến tình trạng thấp kém; vượt qua dòng dõi ấy rồi, con đã bước vào thành phố không sợ hãi. Khi ấy nữa, bạch đấng Đại Hùng, đối với con, đang bị thiêu đốt, được an lập vững chắc; Ngài đã xua tan sự nóng nảy, và con đã xin đấng Tự Chủ tha thứ. Hôm nay nữa, bạch đấng Đại Hùng, đối với con, đang bị thiêu đốt bởi ba ngọn lửa; Ngài đã dập tắt ba ngọn lửa, và đưa con đến trạng thái mát mẻ. Những ai có tai để nghe, hãy lắng nghe khi tôi đang nói; tôi sẽ tuyên bố ý nghĩa cho các ngươi, về cảnh giới mà chính tôi đã thấy. Đã xúc phạm đấng Tự Chủ ấy, bậc có tâm an tịnh, đã định tĩnh; nhờ nghiệp ấy, ngày nay con, đã sinh ra trong dòng dõi thấp kém. Đừng để khoảnh khắc này vuột qua các ngươi, vì những ai vuột mất khoảnh khắc sẽ sầu muộn; hãy nỗ lực vì lợi ích của chính mình — khoảnh khắc đã được tạo ra cho các ngươi. Đối với một số người là sự nôn mửa, đối với một số người là sự tẩy ruột; chất độc halāhala đối với một số người, và là thuốc đối với một số người. Là sự nôn mửa đối với những người đang thực hành, là sự tẩy ruột đối với những người đứng ở quả vị; là thuốc đối với những người đạt được quả vị, là phước điền đối với những người đang tìm cầu. Đối với những kẻ chống đối Giáo Pháp, như chất độc halāhala vậy; như con rắn độc có nọc độc trong cái nhìn, nó thiêu đốt người đàn ông ấy như thế. Chất độc halāhala uống một lần, làm tắc nghẽn mạng sống; còn sau khi chống đối Giáo Pháp, người ấy bị thiêu đốt trong một koṭi kiếp. Bằng sự nhẫn nại, bằng sự không hãm hại, và bằng việc có tâm từ ái; Ngài cứu độ thế gian cùng với chư thiên — vì thế, các ngươi đừng nên chống đối. Họ không vướng mắc vào được và mất, vào sự tôn kính và sự khinh miệt; chư Phật giống như trái đất — vì thế, đừng chống đối các Ngài. Đối với Devadatta và kẻ sát nhân, kẻ cướp Aṅgulimāla; đối với Rāhula và con voi Dhanapāla, bậc Hiền Trí bình đẳng đối với tất cả. Đối với các vị này không có sự chống đối, sự tham ái không tồn tại đối với các vị này; đức Phật bình đẳng đối với tất cả, đối với kẻ sát nhân cũng như đối với con ruột. Thấy trên đường một tấm y ca-sa, bị quăng bỏ, lem luốc bởi phân; đặt bàn tay chắp lại lên đầu, tấm y ấy nên được đảnh lễ, là biểu tượng của bậc ẩn sĩ. Chư Phật đã qua, đang hiện hữu, và sẽ đến trong tương lai; được thanh tịnh nhờ biểu tượng này — vì thế, các vị ấy nên được đảnh lễ. Luật khéo léo được xem như bậc Đạo Sư, con gìn giữ Luật bằng trái tim; đang tôn kính Luật, con sẽ sống luôn luôn. Luật là khuynh hướng của con, Luật là chỗ đứng và đường kinh hành; con an bài sự cư trú trong Luật, Luật là hành xứ của con. Đã đạt đến sự toàn hảo về Luật, và cũng rành rẽ về các pháp dàn xếp; Upāli, bạch đấng Đại Hùng, đảnh lễ dưới chân bậc Đạo Sư. Con sẽ đi lại, từ làng này đến làng khác, từ thành này đến thành khác; đang đảnh lễ đức Phật Toàn Giác, và tính chất tốt đẹp của Chánh Pháp. Các phiền não đã được tôi thiêu đốt, mọi kiếp sống đã bị nhổ tận gốc; mọi lậu hoặc đã khô kiệt, giờ đây không còn tái sinh nữa. Quả vậy, sự đến của tôi đã tốt đẹp, trước sự hiện diện của đức Phật tối thượng; ba minh đã được chứng đạt, lời dạy của đức Phật đã được thực hành. Bốn tuệ phân tích, và tám giải thoát này nữa; sáu thắng trí đã được chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Upāli đã nói lên những lời kệ này như thế ấy. Ký sự về trưởng lão Upāli là phần thứ sáu.