Ký sự về trưởng lão Dhammaruci

Trưởng lão Dhammaruci kể: khi là thanh niên Megha, ông nghe đức Phật Dīpaṅkara thọ ký cho ẩn sĩ Sumedha và cùng xuất gia với vị ấy, nhưng bị bạn xấu xúi giục, phạm tội giết mẹ, đọa địa ngục Avīci lâu dài. Nhiều kiếp sau, nghe tiếng kêu Gotama trên biển, ông nhớ lại hiểu biết cũ, sinh ở Sāvatthī, gặp đức Phật Gotama lúc bảy tuổi và được Ngài nhắc chuyện xưa.

Điểm thực hành

Bạn xấu có thể kéo cả đời tu xuống vực; hãy tránh xa bạn ác, và nếu đã lỡ lầm lỗi nặng, vẫn quay về nương tựa đức Phật khi còn cơ hội gặp lại.

Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Paṁsukūla Dhammaruci

Nghĩa là

Vào lúc đức Phật Dīpaṅkara, đã chú nguyện cho vị ẩn sĩ Sumedha; Vô lượng kiếp về sau, vị này sẽ trở thành đức Phật. Người mẹ sinh ra vị này, sẽ có tên là Māyā; người cha tên là Suddhodana, vị này sẽ là Gotama. Sau khi đã ra sức nỗ lực, và thực hiện hành động khó thực hành được, vị này sẽ được giác ngộ ở gốc cội cây Assattha, trở thành bậc Toàn Giác có danh vọng lớn lao. Upatissa và Kolita, sẽ là hai vị Thinh Văn hàng đầu; vị thị giả tên là Ānanda, sẽ phục vụ đấng Chiến Thắng này. Khemā và Uppalavaṇṇā, sẽ là hai vị nữ Thinh Văn hàng đầu; Citta và cả Āḷavaka, sẽ là hai nam cư sĩ hàng đầu. Khujjuttarā và Nandamātā, sẽ là hai nữ cư sĩ hàng đầu; cội Bồ Đề của đấng Chiến Thắng này, được gọi tên là Assattha. Sau khi nghe được lời nói này của bậc Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng, của bậc Đại Ẩn Sĩ không ai sánh bằng; chư Thiên và nhân loại, được hoan hỷ, chắp tay lên lễ bái. Khi ấy, tôi đã là người trai trẻ khéo được học tập tên Megha; tên Megha; tôi đã nghe được lời chú nguyện thù thắng của bậc Đại Hiền Trí, đến vị Sumedha. Sau khi đã có được niềm tin, với vị Sumedha đầy lòng bi mẫn; trong khi vị anh hùng ấy đang hành hạnh xuất gia, tôi đã cùng xuất gia với vị ấy. Tôi đã thu thúc trong giới bổn Pātimokkha và ở năm giác quan, ở năm giác quan; có sự nuôi mạng trong sạch, có niệm, là vị anh hùng, là người thực hành lời dạy của đấng Chiến Thắng. Trong khi đang an trú như thế, do một người bạn xấu xa nào đó, tôi bị xúi giục vào hành vi sai trái, và đã đánh mất đạo lộ tốt đẹp. Là người bị tác động bởi sự suy tầm, tôi đã xa lìa lời giáo huấn; sau đó vì người bạn tồi ấy, tôi đã phạm vào việc giết chết người mẹ. Tôi đã thực hiện nghiệp vô gián, với tâm ý xấu xa tôi đã giết chết người mẹ; từ nơi ấy chết đi, vào đại địa ngục Avīci, tôi đã sinh vào nơi vô cùng khiếp đảm. Trong khi đang ở chốn đọa đày, bị khổ sở, tôi đã chịu đựng dài lâu; Tôi đã không nhìn thấy vị anh hùng Sumedha, bậc cao quý của loài người, nữa. Trong kiếp này, tôi đã là loài cá khổng lồ ở biển cả; tôi đã là loài cá khổng lồ; sau khi nhìn thấy con thuyền ở biển khơi, tôi đã đến gần mục tiêu của việc kiếm mồi. Sau khi nhìn thấy tôi, các người thương buôn kinh sợ, đã tưởng nhớ đến đức Phật cao nhất; tôi đã nghe tiếng kêu lớn Gotama đã được thốt lên bởi những người ấy, đã được thốt lên bởi những người ấy. Sau khi nhớ lại sự hiểu biết trước đây, từ nơi ấy tôi đã mệnh chung; tôi đã được sinh ra trong gia đình sung túc dòng dõi Bà-la-môn ở thành Sāvatthī, dòng dõi Bà-la-môn. Có tên là Dhammaruci, tôi đã là người ghê tởm tất cả các điều ác; tôi đã nhìn thấy bậc Quang Đăng của thế gian, vào lúc bảy tuổi tính từ khi sinh. Tôi đã đi đến tu viện Jetavana to lớn, và đã xuất gia vào đời sống không gia đình; tôi đã đi đến nương nhờ đức Phật ba lần, vào ban đêm và ban ngày. Khi ấy, bậc Hiền Trí đã nhìn thấy và đã nói với tôi rằng: Này Dhammaruci, lâu thật; do đó, tôi đã nói với đức Phật về sự việc quá khứ đã xảy ra: về sự việc quá khứ đã xảy ra. Thật là lâu lắm, hôm nay con quả nhiên được nhìn thấy hình dáng xinh đẹp của Ngài, thân thể không gì sánh bằng, có một trăm phước tướng, là vật làm duyên đưa đến Niết-bàn trước đây; hôm nay con quả nhiên được nhìn thấy; hình dáng xinh đẹp của Ngài, thân thể không gì sánh bằng. Bạch đấng Đại Hiền Trí, bóng tối đã được Ngài tiêu diệt lâu lắm rồi; dòng sông ái dục đã được làm cho khô cạn nhờ vào sự hộ trì tốt đẹp; sự ô nhiễm đã được làm trong sạch lâu lắm rồi; con mắt đã có được cấu tạo bằng trí tuệ. Bạch đức Gotama, con được gần gũi với Ngài trong thời gian dài, con đã không bị tiêu hoại lần nữa trong khoảng thời gian dài; hôm nay con được hội tụ với Ngài lần nữa, bởi vì những việc đã làm không bị hoại diệt. Các phiền não của tôi đã bị thiêu đốt, mọi kiếp sống đã dứt sạch; như voi đực bứt đứt dây trói, tôi sống không còn lậu hoặc. Thật tốt đẹp, tôi đã thành công, trước mặt đức Phật cao nhất, tôi đã đạt ba minh; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.

Trưởng lão Dhammaruci đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Dhammaruci, bài thứ 9.