Ký sự về trưởng lão Sammukhāthavika
Trưởng lão Sammukhāthavika kể: khi đức Phật Vipassī đản sinh, ông là người giải thích các điềm báo cho dân chúng — mười ngàn thế giới rung động, ánh sáng bao la, sông ngừng chảy, lửa địa ngục tắt, chim ngừng bay, gió ngừng thổi, châu báu rực sáng, hài nhi bước bảy bước và thốt lời hùng tráng. Sau khi làm dân chúng rung động và ca ngợi đấng Lãnh Đạo Thế Gian, ông đảnh lễ rồi ra đi. Chỉ nhờ việc ca ngợi ấy, trong chín mươi mốt kiếp ông không biết khổ cảnh và liên tiếp mười một đời làm Chuyển Luân Vương với những tên gọi gắn với các điềm lành ngày đản sinh.
Điểm thực hànhLời ca ngợi chân thành hướng về bậc giác ngộ cũng là một lễ cúng dường; biết tán thán điều cao thượng làm tâm mình được thanh lọc.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Sereyya Sammukhāthavika
tôi đã giải thích về điềm báo hiệu
Khi vị Vipassī đang đản sinh, tôi giải thích về điềm báo,
Ngài sẽ làm cho dân chúng được mát mẻ, an ổn,
“Đức Phật sẽ xuất hiện ở thế gian.
mười ngàn thế giới đã rúng động,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, mười ngàn thế giới rung động, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
đã có nguồn ánh sáng bao la,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, có nguồn sáng bao la, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
các dòng sông đã ngưng chảy,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, các dòng sông ngừng chảy, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
ngọn lửa ở địa ngục Avīci đã không bốc cháy,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, lửa địa ngục Avīci không bốc cháy, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
bầy chim đã không bay lượn,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, bầy chim không bay lượn, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
làn gió ngưng thổi,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, gió ngừng thổi, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
tất cả châu báu đã rực sáng,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, mọi châu báu rực sáng, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.
đã có việc bước đi bảy bước chân,
vị ấy giờ đây là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn
(đang) thuyết giảng Giáo Pháp.
Và vị nào, khi đản sinh, có việc bước đi bảy bước, vị ấy nay là đức Thế Tôn, bậc Đạo Sư, đấng Hữu Nhãn, đang thuyết giảng Giáo Pháp.”
đã chiếu sáng tất cả các phương,
Ngài đã thốt lên lời nói hùng tráng;
điều này là thông lệ của chư Phật.”
Vừa sinh ra, bậc Toàn Giác đã nhìn khắp tất cả các phương, Ngài thốt lên lời nói hùng tráng; đây là thông lệ của chư Phật.”
tôi đã ngợi ca đấng Lãnh Đạo Thế Gian.
Sau khi đảnh lễ bậc Toàn Giác,
tôi đã ra đi, mặt hướng phía đông.
Làm dân chúng rung động rồi, tôi ngợi ca đấng lãnh đạo thế gian. Đảnh lễ bậc Toàn Giác rồi, tôi ra đi, mặt hướng phía đông.
(Kể từ khi) tôi đã ca ngợi đức Phật
tôi không còn biết đến khổ cảnh;
điều này là quả báu của việc ca ngợi.
Chín mươi mốt kiếp trước, từ khi tôi ca ngợi đức Phật, tôi không còn biết đường dữ; đây là quả của việc ca ngợi.
(tôi đã là) vị tên Sammukhāthavika,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Trước đây 90 kiếp, tôi là vị tên Sammukhāthavika, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 89 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị tên Paṭhavidundubhī, trước đây 89 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
(tôi đã là) vị Sát-đế-lỵ tên Obhāsa,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Trước đây 88 kiếp, tôi là vị Sát-đế-lỵ tên Obhāsa, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
(tôi đã là) vị tên Saritacchedana,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Trước đây 87 kiếp, tôi là vị tên Saritacchedana, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 86 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị tên Agginibbāpana, trước đây 86 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 85 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị tên Gatipacchedana, trước đây 85 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 84 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị vua tên Vātasama, trước đây 84 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 83 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị tên Ratanapajjala, trước đây 83 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 82 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị tên Padavikkamana, trước đây 82 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 81 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị vua tên Vilokana, trước đây 81 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Trước đây 80 kiếp,
là đấng Chuyển Luân Vương được thành tựu bảy loại báu vật,
có oai lực lớn lao.
Tôi là vị Sát-đế-lỵ tên Girisāra, trước đây 80 kiếp, là Chuyển Luân Vương đầy đủ bảy báu vật, có oai lực lớn.
Bốn tuệ phân tích,
tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc;
tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.”
Trưởng lão Sammukhāthavika đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Sammukhāthavika là phần thứ năm.