Kinh Xuất Ly
Tôn giả Vaṅgīsa còn trẻ, mới xuất gia, ở lại trông tịnh xá; thấy đoàn phụ nữ trang điểm đến xem, tâm ngài sinh bất mãn và bị dục vọng quấy phá. Ngài tự nhủ: không ai dẹp được bất mãn thay mình, rồi tự mình dẹp nó và nói kệ quyết tâm: dù ngàn cung thủ vây quanh cũng không bỏ chạy, dù phụ nữ đến đông hơn cũng không nao núng, vì đã nghe Đức Phật dạy con đường đến Niết-bàn và đứng vững trong Pháp.
Điểm thực hànhKhi tâm bất mãn hay dục vọng nổi lên, đừng chờ ai cứu: chính mình phải tự dẹp nó ngay lúc ấy bằng quyết tâm đứng vững trong Pháp.
1. Phẩm Vaṅgīsa Kinh Xuất Ly Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, tôn giả Vaṅgīsa ở gần Āḷavī, tại ngôi đền lớn của Āḷavī, cùng với thầy dạy của mình là tôn giả Nigrodhakappa. Lúc ấy, tôn giả Vaṅgīsa còn trẻ, mới xuất gia chưa lâu. Ngài được ở lại để trông coi chỗ ở. Bấy giờ, nhiều phụ nữ ăn mặc trang điểm lộng lẫy đến khu vườn của đền lớn Āḷavī để xem chỗ ở. Tôn giả Vaṅgīsa thấy những phụ nữ ấy thì tâm sinh ra sự không hài lòng, lòng dục làm tâm Ngài xao động. Bấy giờ, tôn giả Vaṅgīsa nghĩ: “Thật là thiệt thòi cho ta, thật không may cho ta; thật là điều xấu cho ta, không phải điều tốt cho ta; rằng sự không hài lòng đã sinh ra trong ta, lòng dục làm tâm ta xao động. Làm sao có thể có người khác dẹp được sự không hài lòng của ta và làm cho sự hài lòng sinh ra?
Sao ta không tự mình dẹp sự không hài lòng của mình và làm cho sự hài lòng sinh ra?” Rồi tôn giả Vaṅgīsa tự mình dẹp sự không hài lòng, làm cho sự hài lòng sinh ra, và ngay lúc ấy nói lên những bài kệ này:
Bỏ nhà, sống không nhà,
Tâm tư nay chạy loạn,
Khởi lên từ đen tối.
Con nhà bậc thượng lưu,
Thiện xảo trong cung pháp,
Ngàn người bắn tứ phía,
Vẫn không bỏ chạy loạn.
Nếu phụ nữ có đến,
Dầu nhiều hơn, đông hơn,
Sẽ không não loạn ta,
Vì ta trú Chánh pháp,
Chính ta từng được nghe,
Phật, dòng họ mặt trời,
Thuyết giảng Niết-bàn đạo,
Ở đây ta ưa thích.
Nếu ta trú như vậy,
Ác ma, Ông có đến,
Sở hành ta là vậy,
Ông đâu thấy đường ta,
Nghĩa là
Giờ ta đã ra đi xuất gia, bỏ nhà, sống đời không nhà, mà những ý nghĩ của Kẻ Tối Tăm xông vào quấy phá, những ý nghĩ thô lỗ sinh từ bóng tối. Dù một ngàn vị tướng chiến binh, cung thủ giỏi, được huấn luyện khéo, cung cứng chắc, vây kín quanh ta tứ phía, ta cũng không bao giờ bỏ chạy. Và dù phụ nữ có đến, nhiều hơn thế nữa, họ cũng không làm ta nao núng, vì ta đứng vững trong Pháp. Chính tai ta đã nghe từ Đức Phật, thân thuộc của mặt trời, về con đường dẫn đến Niết-bàn; tâm ta vui thích ở đó. Này Kẻ Ác, nếu ngươi đến gần ta khi ta đang sống như vậy, ta sẽ làm cho ngươi, này Thần Chết, không còn thấy được đường ta đi.”