Bóng Tối
Đức Phật nói về bóng tối giữa các thế giới, nơi ánh sáng của mặt trăng và mặt trời — dù thần lực lớn — cũng không chiếu tới. Một Tỷ-kheo hỏi có bóng tối nào lớn hơn không; Đức Phật dạy có: đó là bóng tối của những ai không hiểu rõ bốn sự thật cao quý — họ thích thú, tạo các hành và rơi vào bóng tối của sinh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ai hiểu rõ bốn sự thật thì không rơi vào bóng tối ấy và thoát khỏi khổ.
Điểm thực hànhBóng tối lớn nhất là sự không hiểu biết vẫn đang che phủ mình: mỗi phần của bốn sự thật được hiểu rõ là một phần bóng tối được gỡ bỏ.
5. Phẩm Vực Thẳm Bóng Tối “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), có bóng tối giữa các thế giới, là khoảng trống không được che phủ, tối tăm, tối tăm mù mịt, nơi mà mặt trăng và mặt trời này — với thần lực lớn như vậy, uy lực lớn như vậy — cũng không chiếu ánh sáng tới được.” Khi nghe vậy, một Tỷ-kheo thưa với Đức Phật: “Bạch Đức Phật, bóng tối ấy lớn thật, bạch Đức Phật, bóng tối ấy thật lớn lao. Bạch Đức Phật, có bóng tối nào khác lớn hơn và đáng sợ hơn bóng tối này không?” “Này Tỷ-kheo, có một bóng tối khác lớn hơn và đáng sợ hơn bóng tối này.” “Bạch Đức Phật, bóng tối nào khác lớn hơn và đáng sợ hơn bóng tối này?” “Này Tỷ-kheo, bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là nguồn gốc của khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là sự chấm dứt của khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ”, thì họ thích thú các hành đưa đến sự sinh ra, các hành đưa đến già, các hành đưa đến chết, các hành đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não.
Đã thích thú như vậy, họ tiếp tục tạo các hành đưa đến sự sinh ra, các hành đưa đến già, các hành đưa đến chết, các hành đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não. Sau khi đã tạo các hành như vậy, họ rơi vào bóng tối của sự sinh ra, rơi vào bóng tối của già, rơi vào bóng tối của chết, rơi vào bóng tối của sầu, bi, khổ, ưu, não. Họ không thoát khỏi sinh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói: họ không thoát khỏi khổ. “Còn bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Tỷ-kheo, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là nguồn gốc của khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là sự chấm dứt của khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ”, thì họ không thích thú các hành đưa đến sự sinh ra, các hành đưa đến già, các hành đưa đến chết, các hành đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não.
Đã không thích thú, họ không tạo các hành đưa đến sự sinh ra, các hành đưa đến già, các hành đưa đến chết, các hành đưa đến sầu, bi, khổ, ưu, não. Sau khi đã không tạo các hành như vậy, họ không rơi vào bóng tối của sự sinh ra, không rơi vào bóng tối của già, không rơi vào bóng tối của chết, không rơi vào bóng tối của sầu, bi, khổ, ưu, não. Họ thoát khỏi sinh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói: họ thoát khỏi khổ.” Vì vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải cố gắng để hiểu rõ: “Đây là khổ”, cần phải cố gắng để hiểu rõ: “Đây là nguồn gốc của khổ”, cần phải cố gắng để hiểu rõ: “Đây là sự chấm dứt của khổ”, cần phải cố gắng để hiểu rõ: “Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ”.”
Bài thứ 6.