Làng Koṭi (2)
Đức Phật dạy: Sa-môn hay Bà-la-môn nào không hiểu rõ bốn sự thật cao quý đúng như thật thì không được Ngài công nhận là Sa-môn giữa các Sa-môn hay Bà-la-môn giữa các Bà-la-môn, và không đạt được mục đích của đời Sa-môn, Bà-la-môn ngay trong đời này. Ngược lại, ai hiểu rõ bốn sự thật thì được công nhận và đạt được mục đích ấy. Bài kệ kết luận nhắc lại: người không rõ biết khổ và con đường thì thiếu giải thoát, còn phải đi đến sinh và già; người rõ biết thì thành tựu giải thoát và chấm dứt được khổ.
Điểm thực hànhDanh xưng không làm nên người tu: hãy tự đo mình bằng một thước duy nhất là mức hiểu rõ bốn sự thật, và để thước đo ấy hướng dẫn việc tu mỗi ngày.
3. Phẩm Làng Koṭi Làng Koṭi (2) “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là nguồn gốc của khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là sự chấm dứt của khổ”, không hiểu rõ đúng như thật: “Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ”, thì này các Tỷ-kheo, Ta không công nhận các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy là Sa-môn giữa các Sa-môn, hay là Bà-la-môn giữa các Bà-la-môn. Và các vị ấy, ngay trong đời này, cũng không tự mình, bằng hiểu biết sâu sắc, chứng nghiệm, đạt được và sống với mục đích của đời Sa-môn hay mục đích của đời Bà-la-môn. “Còn bất cứ Sa-môn hay Bà-la-môn nào hiểu rõ đúng như thật: “Đây là khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là nguồn gốc của khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là sự chấm dứt của khổ”, hiểu rõ đúng như thật: “Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt của khổ”, thì này các Tỷ-kheo, Ta công nhận các Sa-môn hay Bà-la-môn ấy là Sa-môn giữa các Sa-môn và là Bà-la-môn giữa các Bà-la-môn. Và các vị ấy, ngay trong đời này, tự mình, bằng hiểu biết sâu sắc, chứng nghiệm, đạt được và sống với mục đích của đời Sa-môn và mục đích của đời Bà-la-môn.”
Đức Phật đã nói như vậy. Nói xong như vậy, bậc Thiện Thệ (Đấng khéo đi trên con đường tốt đẹp), bậc Thầy, lại nói thêm:
Khổ và Khổ tập khởi,
Không rõ như thế nào,
Khổ đoạn tận không dư,
Không biết Con Ðường ấy
Ðưa đến chỉ tịnh Khổ.
Những vị ấy không có
Tâm và tuệ giải thoát,
Họ không thể chấm dứt,
Phải đi đến sanh già.
Những vị nào rõ biết,
Khổ và Khổ tập khởi,
Và rõ như thế nào,
Khổ đoạn tận không dư,
Rõ biết Con Ðường ấy
Ðưa đến chỉ tịnh khổ.
Tâm giải thoát thành tựu,
Và các tuệ giải thoát,
Họ có thể chấm dứt,
Không đi đến sanh già.
Nghĩa là
Những người không hiểu rõ khổ, và không hiểu rõ nguồn gốc của khổ, và không biết nơi nào, khổ chấm dứt hoàn toàn, không còn dư sót, cũng không biết con đường ấy, con đường đưa đến chỗ khổ lắng yên. Những người ấy thiếu sự giải thoát của tâm và sự giải thoát bằng trí tuệ, nên họ không thể chấm dứt khổ, họ còn phải đi đến sinh và già. Còn những người hiểu rõ khổ, và hiểu rõ nguồn gốc của khổ, và biết rõ nơi nào khổ chấm dứt hoàn toàn, không còn dư sót, và hiểu rõ con đường ấy, con đường đưa đến chỗ khổ lắng yên. Họ thành tựu sự giải thoát của tâm, và sự giải thoát bằng trí tuệ, nên họ có thể chấm dứt khổ, và không còn đi đến sinh và già nữa.
Bài thứ 2.