Kinh Thăm Người Bệnh

Khi cư sĩ Citta bệnh nặng, chư Thiên ở hoa viên, rừng và cây cỏ đến khuyên ông phát nguyện làm vua Chuyển luân đời sau, vì tâm nguyện của người giữ giới thanh tịnh sẽ thành tựu. Citta đáp: cái ấy cũng vô thường, cũng phải bỏ lại mà đi. Nghe ông nói, thân quyến tưởng ông mê sảng; ông giải thích rõ mọi chuyện, rồi nhân đó dạy lại cho họ bài học cuối cùng: giữ lòng tin vững chắc không lay chuyển nơi Phật, Pháp, Tăng đoàn và chia sẻ không giữ lại những gì có thể cho. Dạy xong, ông mệnh chung.

Điểm thực hành

Khi đứng trước một điều tốt đẹp nhưng vô thường — quyền lực, danh vọng, cả tuổi thọ — hãy tập đáp như Citta: ‘cái ấy cũng vô thường, cũng phải bỏ lại mà đi’, rồi quay về làm vững lòng tin và lòng bố thí ngay hôm nay.

1. Phẩm Citta Kinh Thăm Người Bệnh Lúc bấy giờ, cư sĩ Citta bị bệnh, đau đớn, bệnh nặng. Rồi đông đảo chư Thiên — chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, và chư Thiên trú ngụ nơi cỏ thuốc, cây cỏ và các cây lớn trong rừng — tụ hội lại và nói với cư sĩ Citta: “Này Gia chủ, hãy phát nguyện: ‘Trong tương lai, ta sẽ là một vị vua Chuyển luân!’” Nghe nói vậy, cư sĩ Citta nói với chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, và chư Thiên trú ngụ nơi cỏ thuốc, cây cỏ và các cây lớn trong rừng: “Cái ấy cũng vô thường, cái ấy cũng không bền lâu, cái ấy cũng phải bỏ lại mà đi.” Nghe nói vậy, bạn bè thân hữu và bà con huyết thống của cư sĩ Citta nói với cư sĩ Citta:

“Thưa ông, hãy giữ chánh niệm, đừng nói lung tung.” “Tôi đã nói những gì mà các vị lại nói với tôi: ‘Thưa ông, hãy giữ chánh niệm, đừng nói lung tung’?” “Thưa ông, vì ông đã nói như vầy: ‘Cái ấy cũng vô thường, cái ấy cũng không bền lâu, cái ấy cũng phải bỏ lại mà đi.’” “Vì chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, và chư Thiên trú ngụ nơi cỏ thuốc, cây cỏ và các cây lớn trong rừng đã nói với tôi như vầy: ‘Này Gia chủ, hãy phát nguyện: “Trong tương lai, ta sẽ là một vị vua Chuyển luân!”’ Nên tôi nói với họ: ‘Cái ấy cũng vô thường, cái ấy cũng không bền lâu, cái ấy cũng phải bỏ lại mà đi.’” “Thưa ông, chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, và chư Thiên trú ngụ nơi cỏ thuốc, cây cỏ và các cây lớn trong rừng đã thấy được ý nghĩa gì mà nói với ông:

‘Này Gia chủ, hãy phát nguyện: “Trong tương lai, ta sẽ là một vị vua Chuyển luân!”’?” “Các vị Thiên ấy nghĩ như vầy: ‘Cư sĩ Citta này là người giữ giới, có tính nết tốt. Nếu ông ấy phát nguyện — ‘trong tương lai, ta sẽ là một vị vua Chuyển luân’ — thì tâm nguyện ấy của ông sẽ thành tựu, vì tâm nguyện của người giữ giới thì trong sạch và hợp Pháp, và sẽ mang lại quả hợp Pháp cho ông.’ Thấy được ý nghĩa như vậy, chư Thiên ở hoa viên, chư Thiên ở rừng, chư Thiên ở cây, và chư Thiên trú ngụ nơi cỏ thuốc, cây cỏ và các cây lớn trong rừng đã nói với tôi: ‘Này Gia chủ, hãy phát nguyện: “Trong tương lai, ta sẽ là một vị vua Chuyển luân!”’ Nên tôi nói với họ:

‘Cái ấy cũng vô thường, cái ấy cũng không bền lâu, cái ấy cũng phải bỏ lại mà đi.’” “Vậy thưa ông, hãy dạy cho chúng tôi.” “Vậy các vị hãy học như vầy — ‘Chúng tôi sẽ có đủ lòng tin vững chắc không lay chuyển đối với đức Phật: ‘Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Biến Tri, đầy đủ hiểu biết và đức hạnh, bậc đi đến nơi tốt đẹp, người hiểu rõ thế gian, bậc hướng dẫn cao nhất cho những người đáng được hướng dẫn, thầy của chư Thiên và loài người, bậc Giác Ngộ, Thế Tôn.’ Chúng tôi sẽ có đủ lòng tin vững chắc không lay chuyển đối với Pháp: ‘Pháp do Đức Thế Tôn khéo giảng: thấy được ngay trong đời này, cho quả tức thì, mời đến mà thấy, dẫn đi đúng hướng, để người có trí tự mình hiểu biết.’ Chúng tôi sẽ có đủ lòng tin vững chắc không lay chuyển đối với Tăng đoàn:

‘Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn đi theo đường tốt đẹp, đi theo đường thẳng, đi theo đường đúng, đi theo đường thích hợp — đó là bốn đôi, tám hạng người. Tăng đoàn đệ tử của Đức Thế Tôn này đáng được cúng dường lễ vật, đáng được tiếp đón, đáng được dâng tặng, đáng được chắp tay chào, là ruộng phước cao nhất ở đời.’ Và tất cả những gì trong gia đình có thể đem cho, tất cả sẽ được chia sẻ không giữ lại, cho những người giữ giới và có tính nết tốt.’ Các vị hãy học như vậy.” Rồi cư sĩ Citta, sau khi đã làm cho bạn bè thân hữu và bà con huyết thống vững tin nơi đức Phật, nơi Pháp, nơi Tăng đoàn và nơi sự bố thí, liền mệnh chung. Thứ mười. Phẩm Citta, phẩm thứ nhất.

Phần tóm tắt của phẩm này:

Kiết Sử, hai kinh Isidatta, Mahaka và cả Kāmabhū; Godatta và Nigaṇṭha, Lõa Thể và Thăm Người Bệnh. Tương Ưng Citta đến đây là hết.