Thiền Định

Đức Phật khuyên các Tỷ-kheo tu tập định, vì có định mới hiểu đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của năm uẩn. Ngài phân tích: vui thích và bám vào uẩn là chấp thủ, từ đó có hữu, sinh, già chết và khổ; buông sự vui thích ấy thì cả khối khổ chấm dứt.

Điểm thực hành

Tu định trước, rồi dùng tâm đã định để quán sự sinh và diệt của từng uẩn.

Phẩm Nakulapitā Thiền Định Tôi nghe kể lại như vầy: Câu chuyện này xảy ra ở thành Sāvatthī. Tại đó, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực) và nói: “Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập định. Khi một vị Tỷ-kheo có định, vị ấy hiểu đúng như thật. Họ hiểu đúng như thật điều gì? Sự sinh khởi và sự chấm dứt của sắc, của thọ, của tưởng, của các hành và của thức. Và cái gì là sự sinh khởi của sắc, của thọ, của tưởng, của các hành và của thức? Đó là khi một vị Tỷ-kheo vui thích, chào đón và cứ bám chặt vào. Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào cái gì? Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào sắc. Điều này làm sinh khởi niềm vui thích. Sự vui thích đối với sắc là chấp thủ.

Sự chấp thủ của vị ấy là điều kiện cho đời sống tiếp tục. Đời sống tiếp tục là điều kiện cho sự tái sinh. Nhờ có sinh làm điều kiện, nên mới có già và chết, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng. Như vậy là toàn bộ khối khổ này sinh khởi. Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào thọ. Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào tưởng. Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào các hành. Vị ấy vui thích, chào đón và bám chặt vào thức. Điều này làm sinh khởi niềm vui thích. Sự vui thích đối với thức là chấp thủ. Sự chấp thủ của vị ấy là điều kiện cho đời sống tiếp tục. Đời sống tiếp tục là điều kiện cho sự tái sinh. Nhờ có sinh làm điều kiện, nên có già và chết, và sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng sinh khởi.

Như vậy là toàn bộ khối khổ này sinh khởi. Đây là sự sinh khởi của sắc, thọ, tưởng, các hành, và thức. Và cái gì là sự chấm dứt của sắc, cái gì là sự chấm dứt của thọ, tưởng, các hành, và cái gì là sự chấm dứt của thức? Đó là khi một vị Tỷ-kheo không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào. Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào cái gì? Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào sắc. Nhờ đó, sự vui thích đối với sắc chấm dứt. Khi sự vui thích ấy chấm dứt, chấp thủ chấm dứt. Khi chấp thủ chấm dứt, hữu chấm dứt; khi hữu chấm dứt, sinh chấm dứt; khi sinh chấm dứt, già và chết, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này chấm dứt.

Như vậy là toàn bộ khối khổ này được đoạn diệt. Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào thọ. Nhờ đó, sự vui thích đối với thọ chấm dứt. Khi sự vui thích ấy chấm dứt, chấp thủ chấm dứt. Khi chấp thủ chấm dứt, hữu chấm dứt; khi hữu chấm dứt, sinh chấm dứt; khi sinh chấm dứt, già và chết, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này được đoạn diệt. Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào tưởng. Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào các hành. Nhờ đó, sự vui thích đối với các hành chấm dứt. Khi sự vui thích ấy chấm dứt, chấp thủ chấm dứt.

Khi chấp thủ chấm dứt, hữu chấm dứt; khi hữu chấm dứt, sinh chấm dứt; khi sinh chấm dứt, già và chết, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này được đoạn diệt. Vị ấy không vui thích, không chào đón và không bám chặt vào thức. Nhờ đó, sự vui thích đối với thức chấm dứt. Khi sự vui thích ấy chấm dứt, chấp thủ chấm dứt; khi chấp thủ chấm dứt, hữu chấm dứt; khi hữu chấm dứt, sinh chấm dứt; khi sinh chấm dứt, già và chết, sầu, than khóc, khổ, buồn và tuyệt vọng chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này chấm dứt. Như vậy là toàn bộ khối khổ này được đoạn diệt. Đây là sự chấm dứt của sắc, đây là sự chấm dứt của thọ, đây là sự chấm dứt của tưởng, đây là sự chấm dứt của các hành, đây là sự chấm dứt của thức.”

Thứ năm.