Ānanda

Tôn giả Ānanda xin Đức Phật dạy Pháp ngắn gọn để đi sống một mình tu tập. Bài dạy ngắn gọn ấy là vòng hỏi đáp quen thuộc cho từng uẩn: uẩn vô thường, là khổ, nên không đáng xem là “của tôi, là tôi, là tự ngã của tôi”. Kinh này khép lại phẩm Các Quan Điểm và toàn bộ Tương Ưng về các uẩn.

Điểm thực hành

Đây là bài Pháp “mang theo khi ở một mình”: mỗi khi ở riêng, hãy tự hỏi đáp đủ năm uẩn như Đức Phật đã hỏi Ānanda.

15. Phẩm Các Quan Điểm Ānanda Câu chuyện này xảy ra ở Sāvatthi. Rồi Tôn giả Ānanda đến chỗ Đức Phật, cúi chào ngài, ngồi xuống một bên và thưa với Đức Phật: “Xin Đức Thế Tôn hãy dạy Pháp cho con một cách ngắn gọn, bạch Thế Tôn. Nghe Pháp từ Đức Thế Tôn rồi, con sẽ sống một mình, tách riêng, không buông lung, nhiệt tâm và quyết chí.” “Này Ānanda, ông nghĩ sao, sắc là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — có đáng xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.”

“Thọ là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — có đáng xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Tưởng là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — có đáng xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” “Các hành là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — có đáng xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.”

Thức là thường còn hay vô thường?” “Vô thường, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường thì đó là khổ hay là vui?” “Khổ, bạch Thế Tôn.” “Cái gì vô thường, là khổ, có tánh đổi thay — có đáng xem nó như vầy: ‘Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi’ không?” “Thưa không, bạch Thế Tôn.” Thấy như vậy, vị đệ tử thánh có học nhàm chán sắc, nhàm chán thọ, nhàm chán tưởng, nhàm chán các hành, nhàm chán thức. Do nhàm chán, ham muốn nhạt đi. Khi ham muốn nhạt đi, vị ấy được giải thoát. Khi được giải thoát, vị ấy biết: ‘Ta đã được giải thoát.’ Vị ấy hiểu rõ: ‘Sinh đã dứt, đời sống trong sạch đã sống xong, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’”

Thứ mười. Phẩm Các Quan Điểm là phẩm thứ năm.

Phần tóm tắt các kinh trong phẩm:

Nội, Cái Này Là Của Tôi, Cái Này Là Ngã, Nếu Không Phải Của Tôi; Tà Kiến, Thân Kiến, Ngã Kiến; hai bài Thiên Chấp, và Ānanda. Nhóm Năm Mươi Trên đã xong.

Phần tóm tắt các phẩm của nhóm Năm Mươi Trên:

Các Biên, Vị Thuyết Pháp, Minh, Tro Nóng, và Các Quan Điểm là phẩm thứ năm; nhóm năm mươi thứ ba đã được nói, được gọi là một phần. Tương Ưng về các uẩn đã xong.