Kinh Người
Trên núi Linh Thứu, Đức Phật nói chỉ riêng xương của một người trôi lăn suốt một kiếp, nếu gom lại không mất, cũng thành một đống lớn như núi Vepulla. Phần kệ cuối kinh nhắc: ai thấy rõ bốn sự thật cao quý và con đường tám phần thì chỉ còn trôi lăn tối đa bảy lần nữa là dứt hết khổ, khi mọi trói buộc đã tan.
Điểm thực hànhHãy thử hình dung đống xương của chính mình cao bằng một ngọn núi sau một kiếp — và để hình ảnh ấy nhắc mình đi theo con đường tám phần ngay trong đời này, thay vì hẹn sang kiếp sau.
Phẩm Thứ Nhất Kinh Người Một lần, Đức Phật ở gần thành Vương Xá, trên núi Linh Thứu. Ở đó, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực): “Này các Tỷ-kheo!” “Bạch Ngài!” — các vị ấy đáp lại Đức Phật. Đức Phật nói như vầy: “Này các Tỷ-kheo, vòng luân hồi này không tìm thấy điểm bắt đầu. Không thấy được điểm đầu tiên của những chúng sinh bị vô minh che kín, bị khát ái trói chặt, cứ mãi lang thang, trôi lăn trong luân hồi. Chỉ riêng một người, này các Tỷ-kheo, nếu lang thang, trôi lăn trong luân hồi suốt một kiếp, người ấy sẽ gom được một khối xương, một chồng xương, một đống xương lớn như núi Vepulla này — nếu có ai gom chúng lại và chúng không bị mất đi.
Vì sao vậy? Vì vòng luân hồi này, này các Tỷ-kheo, không tìm thấy điểm bắt đầu. Không thấy được điểm đầu tiên của những chúng sinh bị vô minh che kín, bị khát ái trói chặt, cứ mãi lang thang, trôi lăn trong luân hồi. Bấy nhiêu đó là đủ để các ông chán ngán mọi thứ được tạo thành, đủ để buông bỏ, đủ để được giải thoát khỏi chúng.” Đức Phật đã nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư, lại nói thêm:
Chỉ sống có một kiếp,
Chất đống bằng hòn núi,
Bậc Ðạo Sư nói vậy.
Ðống xương ấy được nói,
Lớn như Vepulla,
Phía Bắc núi Linh Thứu,
Núi thành Magadha.
Người thấy bốn sự thật,
Với chân chánh trí tuệ,
Khổ và khổ tập khởi,
Sẽ vượt qua đau khổ,
Con đường Thánh tám ngành,
Dẫn đến khổ tịnh chỉ.
Người ấy phải luân chuyển,
Tối đa là bảy lần.
Là vị đoạn tận khổ,
Ðoạn diệt mọi kiết sử.
Nghĩa là
Xương của một người chất chồng lên nhau, chỉ trong vòng một kiếp sống, đã thành một đống lớn bằng cả ngọn núi, bậc Đạo Sư đã nói như vậy. Đống xương ấy được nói là lớn như núi Vepulla, ở phía bắc của núi Linh Thứu, trong dãy núi của xứ Magadha. Khi một người nhìn thấy bốn sự thật cao quý, bằng trí tuệ đúng đắn, thấy khổ và nguồn gốc sinh ra khổ, thấy con đường vượt qua khổ, và con đường cao quý có tám phần, con đường đưa đến chỗ khổ lặng yên hẳn. Người ấy còn phải trôi lăn thêm nhiều nhất là bảy lần nữa. Rồi người ấy chấm dứt hẳn khổ, khi mọi trói buộc đã bị dứt sạch.
Bài thứ 10. Hết phẩm thứ nhất.
Phần tóm tắt
Cỏ và Củi, Quả Đất, Nước Mắt, Sữa và Núi; Hột Cải, Các Đệ Tử, Sông Hằng, Cây Gậy và Người.