Kinh Với Các Bài Kệ
Đức Phật dạy chúng sinh hợp lại theo cùng một giới — như phân hợp với phân, máu hợp với máu; sữa hợp với sữa, mật hợp với mật. Người có chí hướng thấp kém tìm đến nhau, người có chí hướng tốt đẹp tìm đến nhau, trong cả ba thời. Bài kinh khép lại bằng bài kệ: giao du sinh ra trói buộc của ham muốn, kẻ lười biếng kéo cả người sống tốt chìm theo, nên hãy tránh kẻ lười và sống chung với bậc hiền siêng năng.
Điểm thực hànhHãy tránh xa người lười biếng thiếu cố gắng như tránh tấm ván nhỏ giữa biển, và chủ động sống gần những người siêng năng, yên tĩnh — môi trường gần nhất chính là giới đang hợp mình lại mỗi ngày.
Phẩm Thứ Hai Kinh Với Các Bài Kệ Câu chuyện xảy ra ở thành Xá-vệ. “Này các Tỷ-kheo, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng thấp kém hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Trong quá khứ, chúng sinh cũng đã hợp lại và đã đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng thấp kém đã hợp lại và đã đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Trong tương lai, chúng sinh cũng sẽ hợp lại và sẽ đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng thấp kém sẽ hợp lại và sẽ đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Hiện nay cũng vậy, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau.
Những người có chí hướng thấp kém hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Này các Tỷ-kheo, ví như phân hợp lại và đi cùng với phân; nước tiểu hợp lại và đi cùng với nước tiểu; nước miếng hợp lại và đi cùng với nước miếng; mủ hợp lại và đi cùng với mủ; và máu hợp lại và đi cùng với máu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng thấp kém hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Trong quá khứ, chúng sinh cũng đã hợp lại và đã đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng thấp kém đã hợp lại và đã đi cùng với những người có chí hướng thấp kém.
Trong tương lai, chúng sinh cũng sẽ hợp lại và sẽ đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng thấp kém sẽ hợp lại và sẽ đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Hiện nay cũng vậy, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng thấp kém hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng thấp kém. Chính vì một giới, này các Tỷ-kheo, mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng tốt đẹp hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp. Trong quá khứ, chúng sinh cũng đã hợp lại và đã đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng tốt đẹp đã hợp lại và đã đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp.
Trong tương lai, chúng sinh cũng sẽ hợp lại và sẽ đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng tốt đẹp sẽ hợp lại và sẽ đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp. Hiện nay cũng vậy, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng tốt đẹp hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp. Này các Tỷ-kheo, ví như sữa hợp lại và đi cùng với sữa; dầu hợp lại và đi cùng với dầu; bơ lỏng hợp lại và đi cùng với bơ lỏng; mật ong hợp lại và đi cùng với mật ong; và mật mía hợp lại và đi cùng với mật mía. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng tốt đẹp hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp.
Trong quá khứ, chúng sinh cũng đã hợp lại và đã đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng tốt đẹp đã hợp lại và đã đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp. Trong tương lai, chúng sinh cũng sẽ hợp lại và sẽ đi cùng nhau vì giới ấy. Những người có chí hướng tốt đẹp sẽ hợp lại và sẽ đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp. Hiện nay cũng vậy, chính vì một giới mà chúng sinh hợp lại và đi cùng nhau. Những người có chí hướng tốt đẹp hợp lại và đi cùng với những người có chí hướng tốt đẹp.” Đức Phật đã nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư, lại nói thêm:
Liên lạc, không được đoạn,
Như leo tấm ván nhỏ,
Bị chìm giữa sóng lớn,
Cũng vậy, đến kẻ nhác,
Kẻ sống thiện cũng chìm.
Do vậy, hãy tránh xa
Kẻ nhác, không tinh tấn,
Hãy cộng trú bậc Hiền,
Bậc Thánh sống viễn ly,
Thường siêng năng tinh tấn,
Tinh cần tu Thiền tịnh.
Nghĩa là
Giao du qua lại thì ham muốn trói buộc nảy sinh, chỉ khi không giao du qua lại, ham muốn ấy mới bị cắt đứt. Như người bám vào một tấm ván nhỏ, giữa biển lớn mênh mông, rồi cũng chìm xuống. Cũng vậy, ai đến gần kẻ lười biếng, dù là người sống tốt cũng bị chìm theo. Vì vậy, hãy tránh xa kẻ lười biếng, không cố gắng ấy. Hãy sống chung với các bậc hiền, là các bậc thánh sống xa lánh chỗ ồn ào, luôn luôn siêng năng cố gắng, là những người có trí tuệ và chuyên tu thiền cho tâm yên tĩnh.
Bài thứ 6.