Thánh Đệ Tử

Đức Phật dạy: vị Thánh đệ tử đã nghe nhiều về Pháp không còn loay hoay với những câu hỏi “khi cái gì có mặt thì cái gì có mặt”, vì vị ấy đã có cái biết trực tiếp, không lệ thuộc vào người khác, về cả hai chiều của duyên khởi — chiều sinh khởi và chiều chấm dứt của thế giới.

Điểm thực hành

Thay vì hỏi đi hỏi lại “vì sao”, hãy tập trả lời bằng quan sát của chính mình: ngay lúc này, điều gì đang có mặt khiến khổ có mặt, và điều gì vắng mặt thì khổ vắng mặt?

Phẩm Các Gia Chủ Kinh Thánh Đệ Tử Đức Phật đang ở tại thành Sāvatthī. Đức Phật nói: “Này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đã nghe nhiều về Pháp không suy nghĩ như thế này: “Không biết — khi cái gì có mặt thì cái gì có mặt, do cái gì sinh ra thì cái gì sinh ra? Khi cái gì có mặt thì các hành có mặt? Khi cái gì có mặt thì thức có mặt? Khi cái gì có mặt thì danh sắc có mặt? Khi cái gì có mặt thì sáu xứ có mặt? Khi cái gì có mặt thì xúc có mặt? Khi cái gì có mặt thì cảm thọ có mặt? Khi cái gì có mặt thì khát ái có mặt? Khi cái gì có mặt thì chấp thủ có mặt? Khi cái gì có mặt thì hiện hữu có mặt? Khi cái gì có mặt thì sự sinh có mặt? Khi cái gì có mặt thì già và chết có mặt?”

Mà này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đã nghe nhiều về Pháp có cái biết về chuyện này không lệ thuộc vào người khác: “Khi cái này có mặt thì cái kia có mặt; do cái này sinh ra nên cái kia sinh ra. Khi vô minh có mặt thì các hành có mặt; Khi các hành có mặt thì thức có mặt; Khi thức có mặt thì danh sắc có mặt; Khi danh sắc có mặt thì sáu xứ có mặt; Khi sáu xứ có mặt thì xúc có mặt; Khi xúc có mặt thì cảm thọ có mặt; Khi cảm thọ có mặt thì khát ái có mặt; Khi khát ái có mặt thì chấp thủ có mặt; Khi chấp thủ có mặt thì hiện hữu có mặt; Khi hiện hữu có mặt thì sự sinh có mặt; Khi sự sinh có mặt thì già và chết có mặt.” Vị ấy hiểu rằng: “Thế giới này sinh khởi như vậy.”

Này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đã nghe nhiều về Pháp cũng không suy nghĩ như thế này: “Không biết — khi cái gì không có mặt thì cái gì không có mặt, do cái gì chấm dứt thì cái gì chấm dứt? Khi cái gì không có mặt thì các hành không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì thức không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì danh sắc không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì sáu xứ không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì xúc không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì cảm thọ không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì khát ái không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì chấp thủ không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì hiện hữu không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì sự sinh không có mặt? Khi cái gì không có mặt thì già và chết không có mặt?”

Mà này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đã nghe nhiều về Pháp có cái biết về chuyện này không lệ thuộc vào người khác: “Khi cái này không có mặt thì cái kia không có mặt; do cái này chấm dứt nên cái kia chấm dứt. Khi vô minh không có mặt thì các hành không có mặt; Khi các hành không có mặt thì thức không có mặt; Khi thức không có mặt thì danh sắc không có mặt; Khi danh sắc không có mặt thì sáu xứ không có mặt; khi sáu xứ không có mặt thì xúc không có mặt; khi xúc không có mặt thì cảm thọ không có mặt; khi cảm thọ không có mặt thì khát ái không có mặt; khi khát ái không có mặt thì chấp thủ không có mặt; khi chấp thủ không có mặt thì hiện hữu không có mặt; khi hiện hữu không có mặt thì sự sinh không có mặt; Khi sự sinh không có mặt thì già và chết không có mặt.”

Vị ấy hiểu rằng: “Thế giới này chấm dứt như vậy.” Này các Tỷ-kheo, khi vị Thánh đệ tử hiểu rõ đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của thế giới như vậy, thì vị Thánh đệ tử ấy được gọi là: người đã có đủ cái thấy, người đã có đủ tầm nhìn, người đã đến được với Pháp chân thật này, người nhìn thấy Pháp chân thật này, người có đủ hiểu biết của bậc đang tu học, người có đủ sự sáng suốt của bậc đang tu học, người đã bước vào dòng chảy của Pháp, bậc Thánh có trí tuệ xuyên thấu, và là người đang đứng gõ vào cánh cửa của sự không còn chết nữa.” Bài thứ 9.