Câu Hỏi Về Tính Chất Của Hư Không

Năm tính chất của hư không: không thể nắm bắt — phiền não không nắm bắt được tâm; là nơi muôn loài lui tới — tâm lui tới các hành với tuệ vô thường, khổ, vô ngã; gây rúng động — rúng động trước tái sinh ở mọi cõi; vô tận vô lượng — giới và tuệ không bờ mé; và không dính mắc, không chỗ dựa — như lời Phật dạy Rāhula về sự tu tập như hư không.

Điểm thực hành

Tu tập như hư không: không để phiền não bám vào đâu được, không trụ vào gia đình, lợi lộc hay chỗ ở nào, để mọi xúc chạm ưa ghét đến rồi đi như gió qua trời trống.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp 7. Phần Câu Hỏi Giảng Bằng Ví Dụ Phẩm Đất 6. Câu Hỏi Về Tính Chất Của Hư Không — Thưa ngài Nāgasena, ngài nói: “Năm tính chất của hư không nên được thực hành” — năm tính chất ấy là gì? — Tâu đại vương, hư không hoàn toàn không thể nắm bắt được. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả thiết tha tu tập nên hoàn toàn không bị các phiền não nắm bắt. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ nhất của hư không nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: hư không là nơi các ẩn sĩ, đạo sĩ khổ hạnh, chúng sinh và bầy chim thường lui tới. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên cho tâm thường lui tới các hành với nhận biết: “Vô thường, khổ, vô ngã.”

Tâu đại vương, đó là tính chất thứ hai của hư không nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: hư không gây ra sự sợ hãi rúng động. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên làm cho tâm rúng động trước sự nối tiếp tái sinh ở mọi cõi, và không tạo ra sự thích thú trong đó. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ ba của hư không nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: hư không vô tận, vô lượng, không thể đo lường. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên có giới hạnh vô tận và trí tuệ không thể đo lường. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ tư của hư không nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: hư không không dính mắc, không bám víu, không có chỗ dựa, không bị vướng bận.

Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả ở khắp nơi — về gia đình, nhóm người, lợi lộc, chỗ ở, sự vướng bận, nhu cầu vật dụng và mọi phiền não — đều không dính mắc, không bám víu, không dựa dẫm, không vướng bận. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ năm của hư không nên được thực hành. Tâu đại vương, điều này đức Thế Tôn, vị Trời vượt trên các vị Trời, cũng đã nói khi giáo giới Rāhula, con trai của mình: “Này Rāhula, cũng như hư không không trụ lại ở bất cứ chỗ nào, cũng vậy, này Rāhula, con hãy tu tập sự tu tập như hư không. Này Rāhula, khi con tu tập sự tu tập như hư không, các xúc được ưa thích và không được ưa thích đã sinh khởi sẽ không chiếm giữ tâm và tồn tại.”

Câu hỏi về tính chất của hư không là thứ sáu.