Câu Hỏi về Việc Không Còn Gì Cần Làm Thêm Nữa

Vua Milinda hỏi: nếu mọi việc đức Như Lai cần làm đều đã hoàn tất dưới gốc cây Bồ-đề, vì sao Ngài vẫn thiền tịnh ba tháng — thiền tịnh chẳng phải chỉ dành cho người còn việc phải làm sao? Ngài Nāgasena đáp rằng các đức Như Lai thiền tịnh vì nhớ lại đức tính tốt đẹp của thiền tịnh, vì thiền tịnh có hai mươi tám đức tính tốt, và vì bốn lý do như sự an lạc trong đời sống và con đường trọn vẹn của bậc Thánh — chứ không phải vì còn việc phải làm hay để bồi đắp thêm.

Điểm thực hành

Đừng chỉ ngồi thiền khi thấy mình còn thiếu sót hay khi gặp khó khăn; hãy duy trì thời khóa tĩnh lặng đều đặn cả khi mọi việc đã ổn, vì chính sự yên tĩnh ấy bảo vệ tâm, tăng sự tự tin và giữ cho việc thực hành không đứt đoạn.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp Phần Câu Hỏi Hai Ngã Phẩm Năng Lực của Thần Thông Câu Hỏi về Việc Không Còn Gì Cần Làm Thêm Nữa “Thưa ngài Nāgasena, ngài đã nói rằng — ‘Bất cứ việc gì đức Như Lai cần làm, tất cả đều đã hoàn tất ngay dưới gốc cây Bồ-đề. Đức Như Lai không còn việc gì cần làm thêm nữa, cũng không cần bồi đắp thêm cho việc đã làm.’ Thế mà vẫn thấy có ba tháng thiền tịnh. Nếu, thưa ngài Nāgasena, bất cứ việc gì đức Như Lai cần làm, tất cả đều đã hoàn tất ngay dưới gốc cây Bồ-đề, Ngài không còn việc gì cần làm thêm nữa, cũng không cần bồi đắp thêm cho việc đã làm, thì câu nói ‘đã thiền tịnh ba tháng’ là sai. Nếu quả có ba tháng thiền tịnh, thì câu nói ‘bất cứ việc gì đức Như Lai cần làm, tất cả đều đã hoàn tất ngay dưới gốc cây Bồ-đề’ cũng sai.

Người đã làm xong việc cần làm thì không cần thiền tịnh; thiền tịnh chỉ dành cho người còn việc phải làm. Như chỉ người bệnh mới cần đến thuốc, còn người không bệnh thì cần thuốc làm gì? Chỉ người đói mới cần đến thức ăn, còn người không đói thì cần thức ăn làm gì? Cũng vậy, thưa ngài Nāgasena, người đã làm xong việc cần làm thì không cần thiền tịnh; thiền tịnh chỉ dành cho người còn việc phải làm. Câu hỏi hai ngã này đến lượt ngài, xin ngài giải quyết cho.” “Tâu đại vương, bất cứ việc gì đức Như Lai cần làm, tất cả đều đã hoàn tất ngay dưới gốc cây Bồ-đề. Đức Như Lai không còn việc gì cần làm thêm nữa, cũng không cần bồi đắp thêm cho việc đã làm, và đức Thế Tôn vẫn có ba tháng thiền tịnh. Tâu đại vương, thiền tịnh có rất nhiều đức tính tốt. Tất cả các đức Như Lai đều nhờ thiền tịnh mà đạt đến tuệ biết tất cả. Nhớ lại đức tính tốt đẹp đã thực hiện ấy, các Ngài tiếp tục thực hành thiền tịnh.

Như, tâu đại vương, một người nhờ gần gũi nhà vua mà nhận được ân huệ, được tài sản; nhớ lại đức tính tốt đẹp ấy, người ấy liên tục đến phục vụ nhà vua; cũng vậy, tâu đại vương, tất cả các đức Như Lai đều nhờ thiền tịnh mà đạt đến tuệ biết tất cả; nhớ lại đức tính tốt đẹp ấy, các Ngài tiếp tục thực hành thiền tịnh. Hoặc như, tâu đại vương, một người đang bệnh, đau đớn, bệnh nặng, sau khi đến gặp thầy thuốc thì đạt được sự an vui; nhớ lại đức tính tốt đẹp ấy, người ấy thường xuyên đến gặp thầy thuốc; cũng vậy, tâu đại vương, tất cả các đức Như Lai đều nhờ thiền tịnh mà đạt đến tuệ biết tất cả; nhớ lại đức tính tốt đẹp ấy, các Ngài tiếp tục thực hành thiền tịnh.

Hơn nữa, tâu đại vương, thiền tịnh có hai mươi tám đức tính; thấy rõ các đức tính này, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh. Hai mươi tám đức tính nào? Ở đây, tâu đại vương, thiền tịnh bảo vệ chính người đang thiền tịnh, làm tăng tuổi thọ, cho sức mạnh, che lấp tội lỗi, xóa bỏ điều tai tiếng, đem lại danh tiếng, xua tan sự chán nản, đem lại hứng thú, xóa bỏ sự sợ hãi, tạo ra sự tự tin, xóa bỏ sự lười biếng, tạo ra sự tinh tấn, xóa bỏ sự tham đắm, xóa bỏ sự sân hận, xóa bỏ sự si mê, dẹp bỏ ngã mạn, phá vỡ suy tư, làm cho tâm chuyên nhất, làm cho tâm trong sáng, sinh ra sự tươi vui, tạo ra sự kính trọng, làm phát sinh lợi ích, tạo ra sự cung kính, đưa đến niềm hỷ, tạo ra sự hân hoan, cho thấy bản chất của các hành, cắt đứt sự nối tiếp tái sinh, ban cho trọn vẹn quả Sa-môn.

Đó là hai mươi tám đức tính của thiền tịnh, tâu đại vương; thấy rõ các đức tính này, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh. Hơn nữa, tâu đại vương, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh vì muốn hưởng sự yên tĩnh, an lạc, niềm vui của việc chứng đạt, với quyết tâm dứt khoát. Tâu đại vương, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh vì bốn lý do. Bốn lý do nào? Vì sự an lạc trong đời sống, tâu đại vương, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh; vì đức hạnh không lỗi lầm được tăng thêm, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh; vì đó là con đường trọn vẹn của bậc Thánh, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh; vì thiền tịnh đã được tất cả chư Phật tán dương, khen ngợi, ca tụng, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh.

Đó là bốn lý do khiến các đức Như Lai thực hành thiền tịnh, tâu đại vương. Như vậy, tâu đại vương, các đức Như Lai thực hành thiền tịnh không phải vì còn việc phải làm, cũng không phải để bồi đắp thêm cho việc đã làm; các Ngài thực hành vì thấy được đức tính đặc biệt của thiền tịnh.” “Thưa ngài Nāgasena, tốt lắm! Trẫm chấp nhận đúng như vậy.” Câu hỏi về việc không còn gì cần làm thêm nữa là câu hỏi thứ chín.