Phần Mở Đầu

Phần mở đầu của Milindapañha: mấy bài kệ giới thiệu cuộc đối thoại giữa vua Milinda và ngài Nāgasena, mô tả kinh thành Sāgalā trù phú — nơi câu chuyện diễn ra — và chia toàn bộ tác phẩm thành sáu phần, từ Sự Liên Hệ Trong Quá Khứ đến các phẩm câu hỏi của đức vua.

Điểm thực hành

Trước khi đi sâu vào một vấn đề khó, hãy dành lúc mở đầu để định tâm và lắng nghe cho trọn vẹn: gom trí tuệ vào một chỗ, giữ tâm vui vẻ, rồi mới đặt câu hỏi — như lời kệ mở đầu mời gọi người nghe.

Mi-lan-đà Hỏi Đáp 1. Phần Mở Đầu Kính lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Biến Tri!

Nghĩa là

Vị vua ấy tên là Milinda, ở kinh thành Sāgalā — kinh đô bậc nhất; đã tìm đến gặp ngài Nāgasena, như sông Gaṅgā chảy về biển cả. Đến gần vị thầy thuyết giảng tài hoa ấy, vị cầm ngọn đuốc xua tan bóng tối vô minh, đức vua đã đặt những câu hỏi tinh tế, nhiều khía cạnh, chạm đến chỗ đúng và chỗ không đúng. Các câu hỏi cùng các câu trả lời đều gắn với ý nghĩa sâu xa. Chúng đi vào lòng người, nghe êm tai, thật phi thường, khiến người nghe nổi da gà. Thấm sâu vào Vi Diệu Pháp và Luật, nằm trong mạng lưới của Kinh, lời giảng của ngài Nāgasena phong phú, nhờ các ví dụ và cách lập luận. Xin hãy hướng trọn trí tuệ vào đây, giữ tâm vui vẻ, và lắng nghe những câu hỏi tinh tế đụng đến tận gốc mọi mối nghi ngờ.”

Việc ấy được nghe kể lại như thế này: Có thành phố tên là Sāgalā, trung tâm thương mại của những người xứ Yonaka, rực rỡ với sông và núi, có vùng đất và địa thế đáng yêu, đầy đủ các khu vườn, công viên, rừng cây, hồ nước, đầm sen, đáng say mê với những con sông, núi non, rừng thẳm, được dựng nên bởi những người có học thức, các kẻ chống đối và thù nghịch đã bị tiêu diệt, không còn chướng ngại, tháp canh và cổng thành có nhiều loại, đa dạng, vững chắc, có vô số mái vòm và vọng gác cao sang, nội thành được bao quanh bởi hào sâu và thành lũy màu trắng, đường sá, đường băng ngang, ngã tư, vòng xoay được khéo bố trí, bên trong các cửa tiệm đầy ắp vô số loại hàng hóa quý giá khéo được chưng bày, được rạng rỡ với hàng trăm phước xá các loại, được điểm tô với hàng trăm ngàn ngôi nhà sang trọng tựa như đỉnh núi tuyết, đông đúc voi, ngựa, xe cộ và người bộ hành, được qua lại bởi những đám người nam nữ xinh đẹp, dân chúng chen chúc, có thường dân, Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, thương nhân và nô lệ, gắn liền với sự giao hảo của nhiều hạng Sa-môn và Bà-la-môn, được tới lui bởi nhiều hạng người thông thái, nam nhân và anh hùng, có đủ các cửa hàng vải vóc của các xứ Kāsi, Koṭumbara và nhiều nơi khác, được tỏa ngát hương thơm từ nhiều cửa hiệu bông hoa xinh đẹp các loại khéo bày biện, tràn trề nhiều loại châu ngọc quyến rũ, được lai vãng bởi đám thương buôn lịch lãm ở các cửa tiệm khéo chưng bày hướng ra các phương, tràn đầy các đồng tiền kahāpaṇa, bạc, vàng, tiền kaṁsa và đá quý, là nơi chốn của tài sản lưu trữ đang lấp lánh, có bắp, lúa, của cải và đồ dự trữ dồi dào, có phòng chứa và kho hàng đầy ắp, có nhiều cơm nước, có vô số loại thức ăn cứng, mềm, đáng nếm, đáng uống, đáng thưởng thức, tương tợ như xứ Uttarakuru, có vụ thu hoạch sung mãn như Ālakamandā, thành phố của chư Thiên.

Nên dừng lại ở đây và kể về nghiệp quá khứ của hai người ấy; và khi kể, nên chia ra mà kể thành sáu phần. Sáu phần ấy là: Sự Liên Hệ Trong Quá Khứ, Câu Hỏi của vua Milinda, Câu Hỏi về Hành Tướng, Câu Hỏi Đối Chọi, Câu Hỏi Suy Luận, Câu Hỏi Giảng về Các Ví Dụ. Trong đó, Câu Hỏi của vua Milinda có hai loại: Câu Hỏi về Hành Tướng và Câu Hỏi Cắt Đứt Mối Nghi Ngờ. Câu Hỏi Đối Chọi cũng có hai phần: Đại Phẩm và Câu Hỏi Giảng về Vị Hành Giả.