Trang chủ › Tiểu Bộ › Hạnh của Bồ-tát Somanassa

Hạnh của Bồ-tát Somanassa

Somanassacariya · CP22 · 73 đoạn

Tiền thân hoàng tử Somanassa ở kinh thành Indapatta: ngài nhìn thấu gã đạo sĩ giả trá được vua cha sủng ái chỉ là đống trấu không hạt, cây bọng rỗng. Khi vua cha đi dẹp loạn biên giới, ngài đến hầu hạ ông ta theo lời dặn nhưng bị ông ta giận dữ, dọa giết hoặc trục xuất. Ông ta vu cáo với vua, vua ra lệnh chém đầu hoàng tử và phân thây bốn mảnh; bị lôi khỏi lòng mẹ, ngài xin được trình diện vua, thuyết phục được vua, được vua xin lỗi và trao lại vương quốc — nhưng ngài phá tan mê muội và xuất gia. Bài thuộc ba-la-mật xuất ly.

Điểm thực hành

Thấy rõ kẻ giả trá mà không cần đáp lại bằng hận thù — sự thật, khi được trình bày đúng lúc, tự nó thuyết phục.

Hạnh Tạng Phẩm Yudhañjaya Ba-la-mật xuất ly 2 Hạnh của Bồ-tát Somanassa

Vào một thời điểm khác nữa,
khi ở tại kinh thành Indapatta,
ta là người con trai được mong mỏi, được yêu quý,
được nổi tiếng (với tên) là Somanassa.
Ta là người có giới, được thành tựu đức hạnh,
có lối ứng xử lịch thiệp,
có sự tôn kính bậc trưởng thượng,
có sự khiêm tốn, và rành rẽ về các cách tiếp độ.
Có gã đạo sĩ giả trá
được đức vua ấy yêu mến.
Ông ta trồng trọt rau quả hoa màu
rồi sinh sống.
Nhận biết ông là giả trá
ví như đống trấu không có hạt gạo,
ví như thân cây có lỗ bọng lớn ở bên trong,
ví như cây chuối không có lỏi cứng.
Không có pháp của các bậc thiện trí ở người này.
Vì lý do nuôi dưỡng mạng sống,
người này đã xa rời Sa-môn hạnh,
đã từ bỏ pháp trong sạch là sự khiêm tốn.
Vùng biên giới đã bị khuấy động
bởi những kẻ lâm tặc thuộc các xứ lân bang.
Khi ra đi để dẹp yên việc ấy,
cha (ta) đã dạy bảo ta rằng:
“Này con yêu dấu,
con chớ có lơ là với vị đạo sĩ tóc bện nghiêm trì khổ hạnh.
Hãy thi hành điều (vị ấy) ước muốn
bởi vì vị ấy là người ban bố (cho chúng ta) mọi điều lạc thú.”
Ta đã đi đến phục vụ vị ấy và đã nói lời này:
“Này gia chủ,
ông có được an vui không?”
hoặc “Vật gì cần được mang lại cho ông?”
Vì thế, kẻ giả trá, chất chứa ngã mạn ấy đã giận dữ (nói rằng):
“Hôm nay,
ta sẽ làm cho ngươi hoặc là bị giết chết,
hoặc là bị trục xuất ra khỏi vương quốc.”
Sau khi bình định khu vực biên giới,
đức vua đã nói với kẻ giả trá (ấy) rằng:
“Thưa ngài, ngài có được thoải mái,
có được sự tôn kính không?”
Gã xấu xa đã nói với đức vua rằng:
“Hoàng tử cần phải bị trừng trị như thế.”
Sau khi nghe được lời nói ấy của kẻ ấy,
vị chúa tể của trái đất đã ra lệnh rằng:
“Hãy chém đầu ngay tại chỗ,
rồi phân (thây) thành bốn mảnh,
và cho trưng bày ở khắp các ngã đường;
đó là phần số dành cho kẻ miệt thị vị đạo sĩ tóc bện.”
Tại nơi ấy,
những người hành quyết độc ác, hung dữ, bất nhân
đã lôi kéo ta đang ngồi ở lòng mẹ
rồi dẫn đi.
Ta đã nói với họ như vầy:
“Hãy cấp tốc đưa ta đã bị trói bằng gông xiềng chắc chắc
đến trình diện đức vua,
ta có các việc cần làm cho đức vua.”
Bọn họ đã đưa ta đến gặp vị vua ác xấu
là người thân cận với kẻ ác xấu.
Sau khi tiếp kiến,
ta đã làm cho đức vua hiểu rõ và ta đã tạo được uy thế cho ta.
Đức vua đã yêu cầu thứ lỗi về việc ấy
và đã trao vương quốc rộng lớn lại cho ta.
Ta đây, sau khi phá tan sự mê muội,
đã xuất gia theo hạnh không nhà.
Vương quốc rộng lớn không có bị ta ghét bỏ,
sự hưởng thụ các dục không có bị ta ghét bỏ,
đối với ta quả vị Toàn Giác là yêu quý;
vì thế ta đã từ bỏ vương quốc.

Nghĩa là

Lại một thời khác nữa, khi ở kinh thành Indapatta, ta là người con được mong mỏi, được yêu quý, nổi tiếng với tên Somanassa. Ta là người có giới, đầy đủ đức hạnh, ứng xử lịch thiệp, tôn kính bậc trưởng thượng, khiêm tốn và rành rẽ các cách thâu phục lòng người. Người phục vụ của đức vua ấy là một đạo sĩ giả trá; Ông ta trồng trọt rau quả, hoa màu rồi sinh sống. Nhận biết ông ta là kẻ giả trá, như đống trấu không có hạt gạo, như thân cây bọng rỗng bên trong, như cây chuối không có lõi cứng. Không có pháp của bậc thiện trí ở người này. người này đã xa rời hạnh Sa-môn, đã từ bỏ pháp trong sạch là lòng hổ thẹn, vì kế sinh nhai. Vùng biên giới bị khuấy động bởi bọn lâm tặc thuộc các xứ lân bang. Khi ra đi để dẹp yên việc ấy, cha ta dạy bảo ta rằng: 'Này con yêu dấu, đừng lơ là với vị đạo sĩ tóc bện nghiêm trì khổ hạnh. Hãy làm theo điều ông ấy ước muốn, vì ông ấy là người ban cho chúng ta mọi điều vui thích.' Ta đến phục vụ ông ấy và nói lời này: 'Này gia chủ, ông có được an vui không?' hay 'Có vật gì cần mang lại cho ông?' Vì thế, hắn đã giận dữ, kẻ giả trá đầy ngã mạn ấy nói: ta sẽ cho ngươi bị giết chết, hoặc bị trục xuất khỏi vương quốc.' Sau khi bình định khu vực biên giới, đức vua nói với kẻ giả trá ấy rằng: 'Thưa ngài, ngài có được thoải mái, có được sự tôn kính không?' Gã xấu xa ấy tâu với đức vua rằng hoàng tử đáng bị trừng trị như thế. Nghe lời nói ấy của gã, vị chúa tể của trái đất ra lệnh: 'Hãy chém đầu ngay tại chỗ, rồi phân thây thành bốn mảnh, và cho trưng bày khắp các ngã đường; đó là số phận dành cho kẻ miệt thị vị đạo sĩ tóc bện.' Tại nơi ấy, những người hành quyết đi đến, những kẻ độc ác, hung dữ, bất nhân, lôi kéo ta đang ngồi trong lòng mẹ rồi dẫn đi. Ta nói với họ như vầy: 'Hãy mau đưa ta — đang bị trói bằng gông xiềng chắc chắn — đến trình diện đức vua, ta có việc cần làm cho đức vua.' Họ đưa ta đến gặp vị vua đang thân cận với kẻ xấu xa ấy. Sau khi tiếp kiến, ta làm cho đức vua hiểu rõ và tạo được uy thế cho mình. Đức vua xin ta thứ lỗi về việc ấy và trao lại vương quốc rộng lớn cho ta. Còn ta, sau khi phá tan sự mê muội, đã xuất gia theo hạnh không nhà. Vương quốc rộng lớn không bị ta ghét bỏ, sự hưởng thụ các dục cũng không bị ta ghét bỏ; đối với ta, quả vị Toàn Tri là quý nhất; vì thế ta từ bỏ vương quốc.

Phần thứ hai — hạnh của Bồ-tát Somanassa.