Chương Con Đường Kinh Hành Bằng Châu Báu
Mở đầu Phật Sử: Phạm Thiên Sahampati thỉnh Đức Phật thuyết Pháp. Để cho chư thiên và loài người thấy rõ Phật lực, Đức Phật tạo ra con đường kinh hành bằng châu báu giữa không trung và đi kinh hành trên đó, giữa sự hoan hỷ của mười ngàn thế giới. Trưởng lão Sāriputta cùng năm trăm Tỷ-kheo đến đảnh lễ và hỏi về lời phát nguyện cùng mười pháp toàn hảo của Ngài — câu hỏi mở ra toàn bộ câu chuyện về chư Phật quá khứ kể trong các chương sau.
Điểm thực hànhKhi muốn biết một con đường tu có đúng không, hãy nhìn vào quả của nó nơi chính người đi trước: như chư thiên và các Tỷ-kheo trong kinh, trước hết hãy đến gần, quan sát cho rõ, rồi mới đặt câu hỏi của mình.
Phật Sử Chương Con Đường Kinh Hành Bằng Châu Báu Kính lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Biến Tri!
đã chắp tay thỉnh cầu đức Phật rằng:
“Ở đây có những chúng sanh có bản chất ít bị ô nhiễm,
xin Ngài hãy vì lòng bi mẫn thuyết giảng Giáo Pháp đến hạng chúng sanh này.
Ngài là vị đã thành tựu toàn vẹn trí tuệ và đức hạnh (Minh Hạnh Túc) như thế ấy,
là đấng Quang Minh có thân mạng cuối cùng,
là đức Như Lai không người sánh kịp;
lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh đã sanh khởi đến Ngài.”
(Đức Phật đã quán rằng:) “Bởi vì chư thiên và đám người này không biết được
đức Phật đấng Tối Thượng Nhân này là như thế nào,
(không biết được) năng lực của thần thông và năng lực của trí tuệ là như thế nào,
(không biết được) Phật lực của đấng tế độ chúng sanh là như thế nào.
Bởi vì chư thiên và đám người này không biết được
đức Phật đấng Tối Thượng Nhân này là như thế nầy,
(không biết được) năng lực của thần thông và năng lực của trí tuệ là như thế nầy,
(không biết được) Phật lực của đấng tế độ chúng sanh là như thế nầy.
Như vậy, ta sẽ thị hiện
Phật lực tối thượng.
Ta sẽ làm hiện ra con đường kinh hành
được trang hoàng bằng châu báu ở trên không trung.”
Chư thiên thuộc địa cầu, thuộc cõi Tứ Đại Thiên Vương, thuộc cõi Đạo Lợi,
thuộc cõi Dạ Ma, thuộc cõi Đẩu Suất, thuộc cõi Hóa Lạc Thiên,
thuộc cõi Tha Hóa Tự Tại, luôn cả đoàn tùy tùng của đấng Brahma nữa
cũng hoan hỷ và đã tạo nên tiếng hò reo vang dội.
Khi ấy, sau khi chứng kiến điều kỳ diệu phi thường,
quả địa cầu cùng với các cõi trời đã được chiếu sáng,
các khoảng không gian bao la ở giữa các cõi thế giới không còn bị bao trùm,
và bóng tối đen dầy đặc đã bị tiêu tan.
Ánh sáng chói lọi rực rỡ đã hiện ra bên dưới,
bên trên, chiều ngang, và chiều dọc
ở giữa các hạng thiên nhân, càn-thát-bà, nhân loại, và quỷ sứ
ở cả hai nơi: ở thế gian này và ở thế giới khác.
Được chư thiên và nhân loại cúng dường,
bậc Đạo Sư, đấng Tối Thượng của chúng sanh, nhà Lãnh Đạo không ai vượt trội,
vị có đại oai lực, có trăm tướng mạo về phước báu
đã thị hiện điều kỳ diệu phi thường.
Khi được thỉnh cầu bởi vị thiên nhân cao quý, bậc Hữu Nhãn ấy,
đấng Tối Thượng Nhân, vị Lãnh Đạo Thế Gian,
sau khi quán xét về điều lợi ích đã làm hiện ra con đường kinh hành
được hoàn thành khéo léo và được thực hiện bằng tất cả các loại châu báu.
Đức Thế Tôn đã thuần thục về ba điều kỳ diệu là: thần thông, tài thuyết giảng,
và sự giáo hóa.
Đấng Lãnh Đạo Thế Gian đã làm hiện ra con đường kinh hành
được hoàn thành khéo léo và đã được thực hiện bằng tất cả các loại châu báu.
Ở tại mười ngàn thế giới,
Ngài đã thị hiện theo tuần tự những con đường kinh hành
làm bằng châu báu
giống như các cột trụ ở ngọn núi Sineru tối thắng.
Sau khi vượt qua mười ngàn thế giới,
đấng Chiến Thắng đã tạo ra con đường kinh hành
làm toàn bằng vàng
ở bên cạnh con đường kinh hành làm bằng châu báu.
Cả hai con đường đều tương đương,
được lót nền bằng vàng miếng.
Các lan can đều toàn bằng vàng
đã được thực hiện ở cả hai bên.
Được thực hiện bằng các loại châu báu,
được rải rắc lớp cát là ngọc ma-ni và ngọc trai,
con đường chiếu sáng khắp cả các phương
giống như ánh mặt trời đã mọc lên.
Trong việc đi kinh hành ấy,
bậc Toàn Giác, đấng Chiến Thắng sáng suốt rực rỡ
với ba mươi hai tướng trạng cao quý,
đã đi kinh hành ở con đường kinh hành.
Tất cả chư thiên đã tụ hội lại
rải rắc xuống bông hoa Mạn-đà-la,
hoa sen, hoa san hô thuộc cõi trời
(tán thán) về việc đi kinh hành (của đức Phật).
Hội chúng chư thiên
thuộc mười ngàn thế giới
đã hoan hỷ chiêm ngưỡng đức Phật.
Trong lúc kính lễ, họ hớn hở, mừng rỡ, vui sướng, quỳ mọp người xuống.
Chư thiên ở cõi Đạo Lợi, cõi Dạ Ma,
luôn cả cõi Đẩu Suất,
chư thiên ở cõi Hóa Lạc Thiên
và chư thiên ở cõi Tha Hóa Tự Tại
chiêm ngưỡng vị Lãnh Đạo Thế Gian
với tâm phấn khởi hân hoan.
Cùng với chư thiên, các hạng Càn-thát-bà, nhân loại, quỷ sứ,
các loài rồng, thiên điểu, luôn cả loài Kim-sỉ-điểu,
nhìn thấy đấng tế độ chúng sanh có lòng bi mẫn ấy
giống như mặt trăng tròn đã mọc lên ở ngay trên bầu trời.
Chư thiên ở các cõi Quang Âm Thiên, Biến Tịnh Thiên, Quảng Quả Thiên,
và Vô Tưởng Thiên
với trang phục bằng vải vóc vô cùng tinh khiết thanh bạch
đứng chắp tay.
Hơn nữa, các vị còn rắc xuống bông hoa Mạn-đà-la năm màu
được trộn lẫn với bột phấn gỗ đàn hương
và vung vẫy các tấm vải ở trên không trung
(ca ngợi rằng): “Ôi Đấng Chiến Thắng, bậc có lòng bi mẫn tế độ chúng sanh.
Ngài là vị thầy, là ngọn cờ,
là biểu hiện, là trụ cột của chúng sanh,
là nơi chốn nâng đỡ,
là ngọn đèn (là hòn đảo), là bậc tối thượng của loài hai chân.”
(Với vẻ) hớn hở, mừng rỡ, vui sướng,
chư thiên có đại thần lực
thuộc mười ngàn thế giới
vây quanh lại tỏ sự tôn kính.
Với tâm tư hớn hở tín thành,
các thiên nhân và các tiên nữ
cúng dường những bông hoa ngũ sắc
đến bậc Nhân Ngưu.
(Được) tín thành, có tâm tư hớn hở,
hội chúng chư thiên chiêm ngưỡng vị ấy
và cúng dường những bông hoa ngũ sắc
đến bậc Nhân Ngưu (tán thán rằng):
“Ôi thật là điều kỳ diệu,
phi thường, khiến lông dựng đứng ở trên thế gian!
Điều kỳ diệu khiến lông dựng đứng giống như việc này
trước đây chưa từng xảy ra!”
Sau khi nhìn thấy điều kỳ diệu ở trên bầu trời,
các thiên nhân ấy đã ngồi xuống
ở cung điện của chính mỗi một vị
và nở nụ cười vang vang.
Các vị ngự ở không trung và ngự ở trên đất liền,
các vị ngự ở các ngọn cỏ và đường đi
chắp tay lên nghiêng mình kính lễ
(với vẻ) hớn hở, mừng rỡ, vui sướng.
Ngay cả các loài rồng trường thọ
có phước báu và đại thần lực
cũng vui sướng lễ bái
và cúng dường đến bậc Tối Thượng Nhân.
Sau khi nhìn thấy điều kỳ diệu ở trên bầu trời,
các vị xướng lên những bài đồng ca
ở khoảng không gian trên bầu trời
và trình tấu những chiếc trống da.
Sau khi nhìn thấy điều kỳ diệu ở trên bầu trời,
nhiều vị cũng đã biểu diễn các tù và vỏ ốc,
có các phèng la nữa, và luôn cả những chiếc trống con
ở trên không trung (tán thán rằng):
“Quả nhiên, điều phi thường khiến lông dựng đứng
đã sanh khởi đến chúng ta ngày hôm nay.
Chúng ta đạt được sự thành tựu lợi ích bền vững.
Thời điểm của chúng ta đã đến rồi.”
Khi nghe rằng: “Đức Phật!”
niềm phỉ lạc đã tức thời sanh khởi đến các vị ấy.
Họ đã đứng yên, chắp tay,
thốt lên rằng: “Đức Phật! Đức Phật!”
Và ở trên không trung,
nhiều hạng chúng sanh chắp tay,
thốt lên lời tán thán, ca ngợi,
cổ vũ, reo hò.
Các vị ca hát, hò hét, tấu nhạc,
vỗ tay, và nhảy múa.
Hơn nữa, các vị còn rắc xuống bông hoa ngũ sắc,
bông hoa Mạn-đà-la được trộn lẫn với bột phấn gỗ đàn hương (tán dương rằng):
“Hỡi đấng Đại Hùng, giống như dấu hiệu bánh xe ở hai bàn chân của Ngài
là được tô điểm với ngọn cờ,
lưỡi tầm sét, huy hiệu, hộp bột phấn,
và gậy móc câu.
Không có ai tương đương về dáng vóc, về giới, về định,
về tuệ.
Ngài tương đương với các bậc không thể sánh bằng
về sự giải thoát và về việc chuyển vận bánh xe Chánh Pháp.
Sức mạnh tự nhiên trong cơ thể của Ngài
là sức mạnh của mười con voi.
Không ai sánh bằng Ngài về năng lực thần thông
trong việc chuyển vận bánh xe Chánh Pháp.
Các vị hãy kính lễ bậc Đại Hiền Triết,
đấng Từ Bi, vị Chúa Tể Thế Gian
đã được thành tựu tất cả các đức hạnh
và đã đạt được toàn bộ các yếu tố như thế ấy.
Ngài xứng đáng tất cả các sự tôn kính,
ca tụng, đảnh lễ,
tán dương, lễ bái,
và cúng dường.
Bạch đấng Đại Hùng, bất cứ những ai nên được đảnh lễ,
những ai xứng đáng sự đảnh lễ ở trên thế gian,
Ngài là vị đứng đầu tất cả.
Người bằng Ngài không có.”
Vị Sāriputta có đại trí tuệ,
thông thạo về định và thiền,
chiêm ngưỡng đấng Lãnh Đạo Thế Gian
dầu đang đứng ở núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu).
Vị ấy nhìn thấy đấng Nhân Ngưu
trông giống như cây Sālā chúa nở hoa đều khắp,
tương tợ như mặt trăng ở trên bầu trời,
y như là mặt trời lúc chính ngọ.
Vị ấy nhìn thấy
đấng Lãnh Đạo sáng suốt, rực rỡ ánh sáng hào quang
trông giống như cây trụ đèn đang cháy rực,
tương tợ như mặt trời hừng đông đã ló dạng.
Sāriputta đã tức thời tựu hội lại
năm trăm vị tỳ khưu
là những vị có các lậu hoặc đã tận, không còn ô nhiễm,
có các phận sự đã được hoàn thành như thế ấy (nói rằng):
“Đức Phật đã làm hiện rõ điều kỳ diệu
tên là ‘Sự phô bày thế giới.’
Chúng ta cũng sẽ đi đến nơi ấy
và chúng ta sẽ đảnh lễ đấng Chiến Thắng.
Hãy đến, tất cả chúng ta sẽ đi.
Chúng ta sẽ hỏi đấng Chiến Thắng.
Chúng ta sẽ xua tan mối hoài nghi
sau khi nhìn thấy đấng Lãnh Đạo Thế Gian.”
Sau khi đáp lại rằng: “Lành thay!”
các vị thông thái ấy, có các căn được hộ trì,
đã cầm lấy y và bình bát
rồi mau chóng đi đến.
Cùng với các vị Lậu Tận
đã được rèn luyện trong sự rèn luyện tối thượng, không còn ô nhiễm,
bậc đại trí tuệ Sāriputta
đã đi đến bằng thần thông.
Được tháp tùng bởi các vị tỳ khưu ấy,
vị có hội chúng đông Sāriputta
đã đi đến bằng thần thông,
trông như vị thiên nhân đang chói sáng ở trên không trung.
Sau khi ngăn lại tiếng tằng hắng và sự khịt mũi,
các vị có đức hạnh
đã tiến đến gần bậc Toàn Giác
với sự kính cẩn, thận trọng.
Sau khi đến gần,
các vị nhìn thấy đấng Lãnh Đạo Thế Gian,
bậc tự mình chứng ngộ, vị sáng suốt, đã ngự lên ở trên không trung
trông tợ như mặt trăng ở trên bầu trời.
Các vị nhìn thấy đấng Lãnh Đạo Thế Gian
tương tợ như là cây trụ đèn đang cháy rực,
như là tia chớp ở trên không trung,
như là mặt trời lúc chính ngọ.
Toàn bộ năm trăm vị tỳ khưu
nhìn thấy đấng Lãnh Đạo Thế Gian
giống như là hồ nước sâu thẳm không bị chao động,
như là đóa hoa sen đang nở rộ.
Hớn hở, mừng rỡ, vui sướng,
các vị đã chắp tay lên
và trong lúc kính lễ các vị quỳ xuống
ở dấu hiệu bánh xe (nơi bàn chân) của bậc Đạo Sư.
Vị có đại trí tuệ Sāriputta,
thiện xảo về định và thiền,
được xem như tương đương với loài hoa Koraṇḍa,
đảnh lễ đấng Lãnh Đạo Thế Gian.
Vị có đại thần lực Moggallāna,
vang động như là đám mây đen,
được xem như tương đương với đóa sen xanh,
là không ai sánh bằng về năng lực thần thông.
Còn vị trưởng lão Mahākassapa
tương tợ vàng tinh luyện,
được công nhận là vị đứng đầu trong đức hạnh đầu-đà,
được (chư thiên và nhân loại) tán dương, đã được bậc Đạo Sư khen ngợi.
Đứng đầu trong số các vị có thiên nhãn
là Anuruddha, có đồ chúng đông đảo,
hạng nhất trong hàng quyến thuộc của đức Thế Tôn,
đang đứng không xa.
Upāli là vị rành rẽ về sự phạm tội,
về sự không phạm tội, về việc sám hối tội,
được công nhận là vị đứng đầu về Luật,
đã được bậc Đạo Sư khen ngợi.
Vị ẩn sĩ con trai của bà Mantānī,
phân tích ý nghĩa vi tế và bén nhạy,
đứng đầu các vị Pháp sư, có đồ chúng,
được nổi tiếng với tên là Puṇṇa.
Biết được tâm của các vị ấy,
đấng Mâu Ni là vị thiện xảo về sự so sánh,
là đấng Đại Hùng, là vị dứt trừ sự nghi hoặc,
đã thuyết giảng về đức hạnh của bản thân:
“Có bốn điều không thể tính đếm được
và không biết được điểm tận cùng của các điều ấy:
Tập hợp các chúng sanh,
bầu không gian, các cõi thế giới vô biên,
trí tuệ vô lượng của chư Phật;
những điều này là không thể biết rõ.
Có phải sự biến hóa thần thông của ta
là điều kỳ diệu ở thế gian?
Còn có nhiều sự việc khác nữa là kỳ diệu,
phi thường, khiến lông dựng đứng.
Vào lúc ta ở tại cung trời Đẩu Suất,
khi ấy ta có tên là Santusita.
Các vị thuộc mười ngàn thế giới đã tụ hội lại
chắp tay thỉnh cầu ta rằng:
‘Hỡi bậc Đại Hùng,
giờ là thời điểm của Ngài.
Hãy sanh vào bụng mẹ.
Trong khi giúp cho thế gian luôn cả chư thiên vượt qua, Ngài sẽ giác ngộ đạo lộ Bất Tử.’
Lúc ta hạ sanh vào bụng (mẹ)
sau khi đã mạng chung từ cõi trời Đẩu Suất,
khi ấy mười ngàn thế giới
và quả đất rúng động.
Khi ta rời khỏi bụng mẹ
với sự giác tỉnh,
mười ngàn thế giới đã rúng động,
thốt lên tiếng ‘Lành thay!’
Không gì sánh bằng việc nhập thai của ta.
Từ việc sanh ra, trong việc ra đi cao cả,
trong việc tự mình giác ngộ,
và trong việc chuyển vận bánh xe Chánh Pháp, ta là vị đứng đầu.”
(Chư thiên đã thốt lên rằng):
“Ôi Tính chất vĩ đại về đức hạnh của chư Phật
là điều kỳ diệu ở trên đời!”
Khi ấy, mười ngàn thế giới đã rúng động sáu cách.
Và có ánh sáng vĩ đại đã xuất hiện.
Là điều phi thường khiến lông dựng đứng!
Và vào khoảng thời gian ấy,
trong lúc hiện ra cho thế gian luôn cả chư thiên chiêm ngưỡng,
đức Thế Tôn, bậc Tối Thượng của thế gian, đấng Nhân Ngưu,
bậc Chiến Thắng đã đi kinh hành bằng thần thông.
Ngay trong lúc đang đi kinh hành ở đường kinh hành,
đấng Lãnh Đạo Thế Gian đã thuyết giảng.
Như thể (đang đi) ở trên con đường kinh hành (có chiều dài) bốn cánh tay,
Ngài không quay ngược trở lại (khi đang) ở vào khoảng giữa (con đường).
Sāriputta, là vị có đại trí tuệ,
thiện xảo về định và thiền,
đã đạt đến sự toàn hảo về trí tuệ,
hỏi bậc Lãnh Đạo Thế Gian rằng:
“Bạch đấng Đại Hùng, bậc Nhân Ngưu,
lời phát nguyện của Ngài là như thế nào?
Bạch đấng Sáng Suốt, sự giác ngộ tối thượng
đã được Ngài mong mỏi vào thời gian nào?
Bố thí, (trì) giới, xuất ly,
trí tuệ, tinh tấn là như thế nào?
Nhẫn nại, chân thật, quyết định,
từ ái, hành xả là như thế nào?
Bạch đấng Lãnh Đạo thế gian sáng suốt,
theo Ngài mười pháp toàn hảo là như thế nào?
Thế nào là pháp toàn hảo bậc trên được tròn đủ?
Thế nào là pháp toàn hảo bậc tối thượng?”
Được vị ấy hỏi,
Ngài đã trả lời với giọng nói ngọt ngào (như giọng hót) của loài chim Karavīka (ca-lăng-tần-già)
làm mát mẻ con tim,
làm hoan hỷ thế gian luôn cả chư thiên.
Bằng trí tuệ hướng về các kiếp sống trước đây,
Ngài đã giảng giải về Pháp đã được chư Phật quá khứ là các đấng Chiến Thắng thuyết giảng,
về lịch sử đã được truyền thừa theo tuần tự chư Phật,
là điều lợi ích cho thế gian luôn cả chư thiên.
(Đức Phật đã nói rằng:) “(Lịch sử ấy) là điều làm sanh lên niềm hoan hỷ vui mừng,
là sự nhổ lên mũi tên sầu muộn,
là việc thành tựu tất cả các sự chứng đạt,
các ngươi hãy chú tâm lắng nghe ta.
(Lịch sử ấy) là điều làm tiêu tan các sự đắm say,
là sự xua đi các nỗi buồn rầu,
là việc hoàn toàn thoát khỏi luân hồi,
là đạo lộ tiêu diệt tất cả khổ đau, các ngươi hãy nghiêm trang theo dõi.”
Nghĩa là
Khi ấy, Phạm Thiên Sahampati, chúa tể của thế gian, chắp tay thỉnh cầu bậc cao cả nhất rằng: “Ở đây có những chúng sinh bản tính ít ô nhiễm, xin Ngài vì lòng thương mà thuyết giảng Pháp cho họ.” Ngài là bậc đã đầy đủ trí tuệ và đức hạnh như thế, là đấng mang ánh sáng, mang thân cuối cùng, là đức Như Lai không ai sánh bằng; lòng thương đối với mọi chúng sinh đã khởi lên trong Ngài.” (Ngài quán xét:) “Chư thiên và loài người này không biết đức Phật, bậc người cao nhất, là như thế nào; sức thần thông và sức trí tuệ của Ngài là thế nào, Phật lực lo cho đời là thế nào.” Bởi chư thiên và loài người này không biết đức Phật, bậc người cao nhất, là như thế này; sức thần thông và sức trí tuệ là thế này, Phật lực lo cho đời là thế này.” “Nào, ta sẽ phô bày Phật lực không gì sánh bằng. Ta sẽ tạo ra một con đường kinh hành giữa trời, trang hoàng bằng châu báu.” Chư thiên ở mặt đất, cõi Tứ Đại Thiên Vương, cõi Đạo Lợi, cõi Dạ Ma, cõi Đâu Suất, cõi Hóa Lạc Thiên, cõi Tha Hóa Tự Tại, và cả đoàn tùy tùng của Phạm Thiên, đều hoan hỷ, cất tiếng reo hò vang dội. trái đất và các cõi trời đều được chiếu sáng, những khoảng không bao la giữa các thế giới không còn bị che khuất, và bóng tối dày đặc đã tan biến. Khi ấy, chứng kiến điều kỳ diệu phi thường ấy, giữa chư thiên, càn-thát-bà, loài người và quỷ sứ, Ánh sáng rực rỡ, rộng lớn hiện ra, ở cả hai nơi: thế gian này và thế giới khác. lan tràn khắp phía dưới, phía trên, chiều ngang và chiều dọc. đấng cao nhất trong chúng sinh, nhà lãnh đạo không ai vượt được, bậc Thầy, được chư thiên và loài người cúng dường. vị có oai lực lớn, có trăm tướng phước báu, đã phô bày điều kỳ diệu phi thường. Khi được vị thiên cao quý thỉnh cầu, bậc có mắt sáng ấy, sau khi xét thấy điều lợi ích, đấng người cao nhất; vị lãnh đạo thế gian đã tạo ra con đường kinh hành được làm hoàn hảo, toàn bằng các loại châu báu. thần thông, đọc được tâm người và sự giáo hóa, Đức Thế Tôn đã thuần thục ba điều kỳ diệu — Ngài là bậc làm chủ cả ba. Vị lãnh đạo thế gian đã tạo ra con đường kinh hành được làm hoàn hảo, toàn bằng các loại châu báu. Trong mười ngàn thế giới, trên đỉnh núi Sineru cao nhất, Ngài lần lượt phô bày như những cây cột, trên con đường kinh hành làm bằng châu báu. Sau khi vượt qua mười ngàn thế giới, đấng Chiến Thắng đã tạo ra con đường kinh hành toàn bằng vàng, ở bên cạnh con đường kinh hành bằng châu báu. Cả hai con đường đều ngang nhau, lót nền bằng những tấm vàng. Các lan can đều toàn bằng vàng, được làm ở cả hai phía. rải cát bằng ngọc ma-ni và ngọc trai, Được làm bằng các loại châu báu, con đường chiếu sáng khắp mọi phương, như mặt trời vừa mọc. Trên con đường kinh hành ấy, bậc sáng suốt, với ba mươi hai tướng tốt cao quý, bậc Toàn Giác, đấng Chiến Thắng rực rỡ, đã đi kinh hành trên con đường ấy. Hoa Mạn-đà-la cõi trời, hoa sen, hoa san hô cõi trời, họ rải xuống con đường kinh hành, tất cả chư thiên đã tụ họp lại. Hội chúng chư thiên nhìn thấy Ngài, từ mười ngàn thế giới, lòng vui mừng, kính lễ, quỳ mọp xuống lễ bái, hớn hở, mừng rỡ, hoan hỷ. Chư thiên cõi Đạo Lợi, cõi Dạ Ma, cả cõi Đâu Suất, chư thiên cõi Hóa Lạc Thiên và chư thiên cõi Tha Hóa Tự Tại, với tâm phấn khởi, hân hoan. nhìn ngắm vị Lãnh Đạo Thế Gian Cùng chư thiên, càn-thát-bà, loài người, quỷ sứ, các loài rồng, chim thần, cả kim-sỉ-điểu, nhìn thấy đấng cứu độ chúng sinh, đầy lòng thương ấy, như vầng trăng tròn vừa mọc trên bầu trời. Chư thiên cõi Quang Âm, cõi Biến Tịnh, cõi Quảng Quả, cõi Sắc Cứu Kính, mặc y phục trắng tinh khiết, đứng chắp tay. Họ rải xuống hoa năm màu, hoa Mạn-đà-la trộn bột gỗ đàn hương, và vung vẫy những tấm vải trên không trung, (ca ngợi rằng:) “Ôi đấng Chiến Thắng, bậc thương xót cứu độ chúng sinh.” Ngài là vị thầy, là ngọn cờ, là biểu tượng, là trụ cột của chúng sinh, là chỗ nương tựa, chỗ nâng đỡ, là ngọn đèn (hòn đảo), là bậc cao nhất của loài hai chân.” thuộc mười ngàn thế giới, chư thiên có thần lực lớn, vây quanh Ngài, tỏ lòng tôn kính. Hớn hở, mừng rỡ, vui sướng, chư thiên và các tiên nữ Với lòng tin vui sướng, dâng cúng những bông hoa năm màu lên bậc Nhân Ngưu (bậc đứng đầu loài người). hội chúng chư thiên chiêm ngưỡng Ngài Lòng đầy tin tưởng, tâm vui sướng, và dâng hoa năm màu lên bậc Nhân Ngưu (rồi tán thán rằng:) “Ôi, thật là điều kỳ diệu trên đời, phi thường, khiến người ta rùng mình nổi da gà! trước nay chưa từng xảy ra một điều kỳ diệu rùng mình như thế này!” nơi cung điện của riêng mình các vị thiên ấy ngồi xuống và bật tiếng cười vang. Sau khi thấy điều kỳ diệu trên bầu trời, Các vị ở trên không, ở mặt đất, các vị trú nơi cỏ cây, đường mòn, chắp tay, nghiêng mình kính lễ, lòng hớn hở, mừng rỡ, vui sướng. Ngay cả các loài rồng sống lâu, có phước và thần lực lớn, cũng vui sướng lễ bái và cúng dường bậc người cao nhất. họ cất lên những bài hát chung giữa khoảng không trên trời, và đánh những chiếc trống bọc da. Thấy điều kỳ diệu trên bầu trời, nhiều vị thổi tù và, vỏ ốc và trống, và có cả nhiều trống nhỏ, vang lên giữa không trung (rồi tán thán rằng:) Thấy điều kỳ diệu trên bầu trời, “Quả thật, hôm nay đã đến với chúng ta một điều phi thường khiến rùng mình. Chúng ta được thành tựu lợi ích lâu bền. Thời cơ của chúng ta đã đến rồi.” Nghe tiếng “Đức Phật!”, niềm vui sướng liền khởi lên trong họ. thốt lên: “Đức Phật! Đức Phật!” Họ đứng yên, chắp tay, Tiếng hoan hô, lời tán thán, ca ngợi, tiếng cổ vũ, reo hò; nhiều loài chúng sinh trên không trung chắp tay kính lễ. Họ ca hát, hò reo, tấu nhạc, vỗ tay và nhảy múa. Họ còn rải xuống hoa năm màu, hoa Mạn-đà-la trộn bột gỗ đàn hương (rồi tán dương rằng:) “Thưa đấng Đại Hùng, như của Ngài, dấu bánh xe nơi hai bàn chân Ngài được tô điểm bằng ngọn cờ, lưỡi tầm sét, biểu hiệu, và gậy móc câu.” Không ai ngang bằng Ngài về sắc thân, giới, định, và tuệ. Ngài ngang với những bậc không ai sánh bằng về giải thoát và về việc chuyển bánh xe Pháp. Sức mạnh bằng mười con voi trong thân Ngài, sức mạnh tự nhiên của Ngài; Không ai sánh bằng Ngài về sức thần thông trong việc chuyển bánh xe Pháp. đã thành tựu mọi đức hạnh và đầy đủ mọi yếu tố như thế; bậc Đại Hiền Triết, đấng đầy lòng thương, hãy kính lễ đấng chúa tể thế gian.” đảnh lễ và ca tụng, lễ bái và tán dương, tôn kính và cúng dường — Ngài xứng đáng tất cả. Thưa đấng Đại Hùng, bất cứ ai nên được đảnh lễ, những ai xứng đáng được đảnh lễ trên đời, Ngài là vị đứng đầu tất cả. Không ai bằng Ngài.” Trưởng lão Sāriputta, người có trí tuệ lớn, thông thạo định và thiền, ngay cả khi đang đứng trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). chiêm ngưỡng vị Lãnh Đạo Thế Gian như cây Sālā chúa nở rộ khắp cành, như mặt trăng trên bầu trời, như mặt trời lúc đứng bóng, vị ấy ngắm nhìn bậc Nhân Ngưu. như cây đèn đang cháy sáng, như mặt trời buổi sớm vừa mọc; hào quang rực rỡ bao quanh, vị ấy nhìn thấy đấng Lãnh Đạo sáng suốt. năm trăm vị Tỷ-kheo, việc cần làm đã làm xong, là những vị lậu hoặc (ô nhiễm sâu trong tâm) đã hết, không còn ô nhiễm, Sāriputta liền tập hợp ngay (rồi nói rằng:) “Tên là ‘Làm cho thế gian sanh lòng tin’, Đức Phật đã phô bày điều kỳ diệu. Chúng ta cũng hãy đến nơi ấy, và đảnh lễ đấng Chiến Thắng.” Hãy đến, tất cả chúng ta cùng đi. Chúng ta sẽ hỏi đấng Chiến Thắng. Chúng ta sẽ dẹp tan mối hoài nghi, sau khi gặp vị Lãnh Đạo Thế Gian.” Sau khi đáp: “Lành thay!”, các vị khôn ngoan ấy, các căn đã được giữ gìn, cầm lấy y và bình bát rồi mau chóng đi đến. Cùng các vị đã hết lậu hoặc, đã được rèn luyện bậc cao nhất, không còn ô nhiễm, bậc trí tuệ lớn Sāriputta đã đến bằng thần thông. Được các vị Tỷ-kheo ấy vây quanh, Sāriputta, vị có hội chúng đông, trông như một vị thiên đang sáng chói trên không trung. đã đến bằng thần thông, Kìm lại tiếng ho và tiếng hắt hơi, các vị có đức hạnh với lòng kính cẩn, thận trọng. tiến đến gần bậc Toàn Giác Đến gần rồi, họ nhìn thấy vị Lãnh Đạo Thế Gian, bậc tự chứng ngộ, sáng suốt, đã lên cao giữa không trung, như mặt trăng trên bầu trời. như cây đèn đang cháy rực, như tia chớp giữa trời, như mặt trời lúc đứng bóng. Họ nhìn thấy vị Lãnh Đạo Thế Gian Tất cả năm trăm vị Tỷ-kheo nhìn thấy vị Lãnh Đạo Thế Gian như mặt hồ trong trẻo, lặng yên, như đóa sen đang nở rộ. họ chắp tay lên Hớn hở, mừng rỡ, vui sướng, và đang kính lễ, họ quỳ xuống nơi dấu bánh xe dưới bàn chân bậc Đạo Sư. Sāriputta, vị có trí tuệ lớn, được ví như hoa Koraṇḍa, giỏi về định và thiền, đảnh lễ vị Lãnh Đạo Thế Gian. vang như đám mây đen sấm dậy, được ví như đóa sen xanh, không ai sánh bằng về sức thần thông. Moggallāna, vị có thần lực lớn, Còn trưởng lão Mahākassapa như vàng đã tinh luyện, được xem là đứng đầu về hạnh đầu-đà, được tán dương, được bậc Đạo Sư khen ngợi. Đứng đầu trong các vị có thiên nhãn là Anuruddha, có hội chúng đông, người đứng đầu trong quyến thuộc của đức Thế Tôn, đang đứng không xa. Upāli rành rẽ về việc phạm giới, việc không phạm, và cách sám hối lỗi, được xem là đứng đầu về Luật, đã được bậc Đạo Sư khen ngợi. thấu suốt những ý nghĩa vi tế, tinh tế, đứng đầu các vị thuyết Pháp, có hội chúng, vị ẩn sĩ, con trai của bà Mantānī, nổi tiếng với tên Puṇṇa. Biết được tâm ý của họ, đấng Mâu Ni, bậc khéo dùng ví dụ, đấng Đại Hùng, vị cắt đứt mọi hoài nghi, đã nói về những đức hạnh của chính Ngài: “Có bốn điều không thể tính đếm, không biết được tận cùng của chúng: khối chúng sinh và bầu không gian, và các thế giới vô tận, trí tuệ không lường được của chư Phật; những điều ấy không thể biết thấu.” có phải là điều kỳ diệu trên đời chăng? Phép biến hóa thần thông này của ta Còn nhiều việc kỳ diệu khác nữa, phi thường, khiến người ta rùng mình. Khi ta ở cõi trời Đâu Suất, lúc ấy ta tên là Santusita. Mười ngàn thế giới tụ họp lại, chắp tay thỉnh cầu ta rằng: ‘Thưa đấng Đại Hùng, đã đến lúc của Ngài. Xin hãy sinh vào lòng mẹ. Đưa thế gian cùng chư thiên qua bờ bên kia, Ngài sẽ giác ngộ trạng thái bất tử.’ sau khi lìa cõi trời Đâu Suất, Khi ta nhập vào lòng mẹ, khi ấy mười ngàn thế giới và trái đất rúng động. Khi ta ra khỏi lòng mẹ, với tâm tỉnh giác đầy đủ, cất tiếng ‘Lành thay!’” mười ngàn thế giới rúng động, Không gì sánh bằng việc ta nhập thai. Từ lúc sinh ra, đến việc ra đi vĩ đại (xuất gia), trong việc tự giác ngộ, và trong việc chuyển bánh xe Pháp, ta là người đứng đầu.” (Chư thiên thốt lên:) “Ôi, điều kỳ diệu trên đời, sự vĩ đại trong đức hạnh của chư Phật!” Mười ngàn thế giới khi ấy rúng động sáu cách. Và một vầng sáng lớn xuất hiện. Thật phi thường, khiến người ta rùng mình! Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn, bậc cao nhất của thế gian, đấng Nhân Ngưu, khi hiện ra cho thế gian cùng chư thiên chiêm ngưỡng, đấng Chiến Thắng đã đi kinh hành bằng thần thông. Ngay khi đang đi kinh hành trên lối đi, vị Lãnh Đạo Thế Gian thuyết giảng. Ngài không hề quay lại giữa chừng. Như thể đang đi trên lối kinh hành chỉ dài bốn cánh tay, Sāriputta, vị có trí tuệ lớn, giỏi về định và thiền, đã đạt đến chỗ trọn vẹn của trí tuệ, hỏi vị Lãnh Đạo Thế Gian rằng: “Thưa đấng Đại Hùng, bậc người cao nhất, lời phát nguyện của Ngài như thế nào? Thưa đấng sáng suốt, quả giác ngộ cao nhất được Ngài mong mỏi từ thời nào?” Bố thí, trì giới, xuất ly, trí tuệ, tinh tấn như thế nào? Nhẫn nại, chân thật, quyết định, tâm từ, tâm xả như thế nào?” Mười pháp toàn hảo của Ngài, thưa đấng sáng suốt, như thế nào, thưa vị lãnh đạo thế gian? Các pháp toàn hảo bậc giữa được trọn đủ ra sao? Các pháp toàn hảo bậc cao nhất ra sao?” Được vị ấy hỏi, Ngài trả lời bằng giọng ngọt ngào như tiếng chim Karavīka (ca-lăng-tần-già), làm mát dịu trái tim, làm hoan hỷ thế gian cùng chư thiên. Ngài giảng giải Pháp mà chư Phật đời trước, các đấng Chiến Thắng, đã thuyết, câu chuyện được truyền nối qua các đời Phật, Bằng trí nhớ về các kiếp trước, là điều lợi ích cho thế gian cùng chư thiên. “(Câu chuyện ấy) làm sanh niềm hoan hỷ, vui mừng, nhổ đi mũi tên sầu muộn, đem lại mọi thành tựu, các ngươi hãy chú tâm nghe ta. (Câu chuyện ấy) dập tắt mọi say đắm, xua đi nỗi buồn rầu, giải thoát hẳn khỏi luân hồi, là con đường diệt tận mọi khổ đau — hãy chăm chú theo dõi.”
Hết chương Con Đường Kinh Hành Bằng Châu Báu.