Kinh Ví Dụ Nước

Đức Phật ví bảy hạng người ở đời như người ở trong nước: có người chìm một lần rồi chìm luôn, có người nổi lên rồi lại chìm vì lòng tin và tuệ không đứng vững, có người nổi lên rồi đứng lại, nhìn thấy, bơi qua, tìm được chỗ đứng chân, và cuối cùng là người qua được bờ bên kia — tương ứng với các bậc từ phàm phu đầy pháp đen tối đến bậc Dự lưu, Nhất lai, Bất lai và A-la-hán.

Điểm thực hành

Hãy tự định vị mình trong ví dụ nước: lòng tin và sự tinh tấn của mình đang đứng vững, đang sút giảm, hay đang tăng trưởng — và làm một việc nhỏ hôm nay để khỏi chìm lại.

Phẩm Tùy Miên Kinh Ví Dụ Nước “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), có bảy hạng người này hiện có ở đời, được ví như người ở trong nước. Bảy hạng người nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chìm xuống một lần rồi cứ chìm luôn; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên rồi lại chìm xuống; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên rồi đứng lại; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên rồi nhìn và thấy; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên rồi bơi qua; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên rồi tìm được chỗ đứng chân; ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên, bơi qua, đến bờ bên kia, đứng trên đất liền — là một vị Bà-la-môn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người chìm xuống một lần rồi cứ chìm luôn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy những pháp đen tối, không tốt. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chìm xuống một lần rồi cứ chìm luôn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên rồi lại chìm xuống? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!” “Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!” “Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Nhưng lòng tin ấy của vị ấy không đứng vững, không tăng trưởng, mà sút giảm; lòng xấu hổ ấy của vị ấy cũng không đứng vững, không tăng trưởng, mà sút giảm; lòng sợ làm điều ác ấy của vị ấy cũng không đứng vững, không tăng trưởng, mà sút giảm; sự tinh tấn ấy của vị ấy cũng không đứng vững, không tăng trưởng, mà sút giảm; trí tuệ ấy của vị ấy không đứng vững, không tăng trưởng, mà sút giảm.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên rồi lại chìm xuống. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên rồi đứng lại? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!” “Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!” “Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Lòng tin ấy của vị ấy không sút giảm, không tăng trưởng, mà đứng yên; lòng xấu hổ ấy của vị ấy cũng không sút giảm, không tăng trưởng, mà đứng yên; lòng sợ làm điều ác ấy của vị ấy cũng không sút giảm, không tăng trưởng, mà đứng yên; sự tinh tấn ấy của vị ấy cũng không sút giảm, không tăng trưởng, mà đứng yên; trí tuệ ấy của vị ấy không sút giảm, không tăng trưởng, mà đứng yên.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên rồi đứng lại. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên rồi nhìn và thấy? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!” “Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!” “Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Vị ấy, sau khi đoạn diệt ba kiết sử, là bậc Dự lưu — không còn rơi vào cõi khổ, chắc chắn sẽ đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên rồi nhìn và thấy. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên rồi bơi qua?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!” “Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!” “Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Vị ấy, sau khi đoạn diệt ba kiết sử và làm nhẹ đi tham, sân và si, là bậc Nhất lai — chỉ trở lại đời này một lần nữa, rồi chấm dứt khổ đau. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên rồi bơi qua. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên rồi tìm được chỗ đứng chân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!”

“Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!” “Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Vị ấy, sau khi đoạn diệt năm kiết sử ở bậc thấp, được sinh ra tức thì, nhập Niết-bàn ngay tại cõi ấy, không còn trở lại từ cõi ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên rồi tìm được chỗ đứng chân. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nổi lên, bơi qua, đến bờ bên kia, đứng trên đất liền — là một vị Bà-la-môn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người nổi lên và nghĩ: “Lành thay, lòng tin trong các pháp thiện! Lành thay, lòng xấu hổ trong các pháp thiện!” “Lành thay, lòng sợ làm điều ác trong các pháp thiện!”

“Lành thay, sự tinh tấn trong các pháp thiện!” “Lành thay, trí tuệ trong các pháp thiện!” Vị ấy, do đoạn diệt các lậu hoặc (những ô nhiễm sâu trong tâm), ngay trong đời này tự mình chứng ngộ bằng hiểu biết trực tiếp, chứng đạt và an trú tâm giải thoát không còn lậu hoặc, tuệ giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người nổi lên, bơi qua, đến bờ bên kia, đứng trên đất liền — là một vị Bà-la-môn. Này các Tỷ-kheo, đó là bảy hạng người hiện có ở đời, được ví như người ở trong nước.” Bài thứ 5.