Kinh Các Thanh Niên Licchavi

Mahānāma ngạc nhiên khi thấy bọn thanh niên Licchavi hung bạo lặng lẽ chắp tay hầu Đức Phật và tin họ sẽ thành người Vajji. Đức Phật giải thích quy luật tăng trưởng của một thiện nam tử: dùng tài sản chân chính cung kính cha mẹ, vợ con và người làm, người lân cận giao thương, chư Thiên nhận cúng tế, và các Sa-môn, Bà-la-môn — được mọi phía thương tưởng thì chỉ tăng trưởng, không suy giảm.

Điểm thực hành

Dùng tài sản chân chính mà phụng dưỡng đủ năm phía quanh mình — cha mẹ, gia đình và người làm, lân cận, các bậc tu hành — ấy là vốn tăng trưởng của đời người.

Phẩm Triền Cái Kinh Các Thanh Niên Licchavi Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật ở tại Vesālī, trong rừng Đại Lâm, tại giảng đường có nóc nhọn. Rồi vào buổi sáng, Đức Phật đắp y, cầm bát và y, đi vào Vesālī để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, trên đường khất thực trở về, Ngài đi sâu vào rừng Đại Lâm và ngồi xuống dưới một gốc cây để nghỉ ban ngày. Lúc bấy giờ, một số đông thanh niên Licchavi, cầm các cây cung đã lên dây, bị đàn chó bao quanh, đang đi qua đi lại trong rừng Đại Lâm, thấy Đức Phật ngồi dưới một gốc cây; thấy vậy, họ đặt các cây cung đã lên dây xuống, dẫn đàn chó sang một bên, đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ rồi yên lặng, yên lặng chắp tay đứng hầu Đức Phật.

Lúc bấy giờ, Mahānāma người Licchavi đang đi bộ qua lại trong rừng Đại Lâm, thấy các thanh niên Licchavi yên lặng, yên lặng chắp tay đứng hầu Đức Phật; thấy vậy, ông đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Mahānāma người Licchavi nói lên lời cảm hứng: — Họ sẽ trở thành người Vajji! Họ sẽ trở thành người Vajji! Đức Phật hỏi: — Này Mahānāma, sao Ông lại nói như vậy: “Họ sẽ trở thành người Vajji! Họ sẽ trở thành người Vajji”? — Bạch Thế Tôn, những thanh niên Licchavi này hung bạo, thô lỗ và ngạo mạn. Những đồ vật các gia đình gửi gắm — mía, trái táo rừng, bánh, kẹo, bánh chiên — họ cướp lấy mà ăn; họ còn đánh vào sau hông các phụ nữ và thiếu nữ trong các gia đình.

Nhưng nay họ yên lặng, yên lặng chắp tay đứng hầu Thế Tôn. Đức Phật nói: — Này Mahānāma, bất kỳ thiện nam tử nào có năm pháp này — dù là vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hay người giữ đất thừa kế, hay tướng quân của quân đội, hay thôn trưởng, hay trưởng các hội đoàn, hay những người có quyền riêng trong các gia tộc — thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm. Năm pháp ấy là gì? Ở đây, này Mahānāma, một thiện nam tử, với tài sản chân chính của mình — do nỗ lực tinh tấn mà có được, tích lũy bằng sức đôi tay, gom góp bằng mồ hôi, đúng pháp và có được đúng pháp — cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường cha mẹ. Cha mẹ được cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường như vậy, với tâm lành thương tưởng vị ấy:

“Mong được sống lâu! Mong thọ mạng được dài lâu!” Này Mahānāma, một thiện nam tử được cha mẹ thương tưởng thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm. Lại nữa, này Mahānāma, một thiện nam tử, với tài sản chân chính của mình — do nỗ lực tinh tấn mà có được, tích lũy bằng sức đôi tay, gom góp bằng mồ hôi, đúng pháp và có được đúng pháp — cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường vợ con, người phục vụ, người làm công và người làm thuê. Vợ con, người phục vụ, người làm công và người làm thuê được cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường như vậy, với tâm lành thương tưởng vị ấy: “Mong được sống lâu! Mong thọ mạng được dài lâu!” Này Mahānāma, một thiện nam tử được vợ con, người phục vụ, người làm công và người làm thuê thương tưởng thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm.

Lại nữa, này Mahānāma, một thiện nam tử, với tài sản chân chính của mình — do nỗ lực tinh tấn mà có được, tích lũy bằng sức đôi tay, gom góp bằng mồ hôi, đúng pháp và có được đúng pháp — cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường những người làm ruộng, làm việc và giao thương ở lân cận. Những người làm ruộng, làm việc và giao thương ở lân cận được cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường như vậy, với tâm lành thương tưởng vị ấy: “Mong được sống lâu! Mong thọ mạng được dài lâu!” Này Mahānāma, một thiện nam tử được những người làm ruộng, làm việc và giao thương ở lân cận thương tưởng thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm. Lại nữa, này Mahānāma, một thiện nam tử, với tài sản chân chính của mình — do nỗ lực tinh tấn mà có được, tích lũy bằng sức đôi tay, gom góp bằng mồ hôi, đúng pháp và có được đúng pháp — cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường chư Thiên nhận các vật cúng tế.

Chư Thiên nhận các vật cúng tế được cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường như vậy, với tâm lành thương tưởng vị ấy: “Mong được sống lâu! Mong thọ mạng được dài lâu!” Này Mahānāma, một thiện nam tử được chư Thiên thương tưởng thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm. Lại nữa, này Mahānāma, một thiện nam tử, với tài sản chân chính của mình — do nỗ lực tinh tấn mà có được, tích lũy bằng sức đôi tay, gom góp bằng mồ hôi, đúng pháp và có được đúng pháp — cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường các Sa-môn và Bà-la-môn. Các Sa-môn và Bà-la-môn được cung kính, tôn trọng, trọng vọng, cúng dường như vậy, với tâm lành thương tưởng vị ấy:

“Mong được sống lâu! Mong thọ mạng được dài lâu!” Này Mahānāma, một thiện nam tử được các Sa-môn và Bà-la-môn thương tưởng thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm. Bất kỳ thiện nam tử nào có năm pháp này, này Mahānāma — dù là vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hay người giữ đất thừa kế, hay tướng quân của quân đội, hay thôn trưởng, hay trưởng các hội đoàn, hay những người có quyền riêng trong các gia tộc — thì chỉ có tăng trưởng chờ đợi, không có suy giảm.

Nghĩa là

Nghĩa gốc: người ấy lo phục vụ cha mẹ, thường nghĩ đến vợ con và người trong nhà, vì hạnh phúc của cả hai bên, lời hòa nhã và giữ giới, vì quyến thuộc và hương linh đã khuất, vì người còn sống, vì Sa-môn, Phạm chí và chư Thiên; sống ở nhà đúng pháp, làm việc thiện, đời này được khen, đời sau hoan hỷ trong cảnh giới chư Thiên. Nghĩa là: luôn nghĩ đến lợi ích của vợ con. Nghĩa là: vì lợi ích của những người trong nhà. Nghĩa là: và của những người sống nương nhờ vào mình. Nghĩa gốc: vì hạnh phúc của cả hai phía — quyến thuộc còn sống và các hương linh đã khuất trước; người ấy nói lời hòa nhã và giữ giới.

Vì hạnh phúc bà con, vì hương linh đi trước,

Nghĩa là

Nghĩa là: vì quyến thuộc và những người thân đã khuất trước. Nghĩa là: và vì những người còn đang sống trong đời này.

Vì các Sa-môn và Bà-la-môn, Vì chư Thiên, bậc trí,

Nghĩa là

Nghĩa là: người ấy là nguồn đem lại niềm vui cho các Sa-môn, Bà-la-môn và chư thiên.

Người ấy sống đời sống gia đình đúng theo Chánh pháp.

Nghĩa là

Nghĩa là: sau khi đã làm các việc lành. Nghĩa là: người ấy đáng được tôn kính và khen ngợi. Nghĩa là: ngay trong đời này, người ta khen ngợi vị ấy. Nghĩa là: đời sau hoan hỷ trên cõi trời.

Bài thứ 8.