Kinh Biết Nghe

Kinh cuối của phẩm Vua mô tả năm năng lực của con voi chiến xứng đáng với vua: biết nghe lệnh người huấn luyện, biết hủy diệt quân địch, biết bảo vệ thân mình và người cưỡi, biết chịu đựng đòn đánh và tiếng trận, biết đi nhanh đến nơi được sai đi. Vị Tỷ-kheo cũng có năm năng lực ấy theo cách của người tu: lắng nghe Pháp, hủy diệt các ý nghĩ dục, sân, hại vừa sinh khởi, bảo vệ sáu căn, chịu đựng lạnh nóng đói khát và lời khó nghe, và đi nhanh về hướng chưa từng đến — Niết-bàn.

Điểm thực hành

Khi một ý nghĩ về dục, về sân hay về làm hại vừa sinh khởi, đừng dung chứa nó: buông bỏ, xua tan và làm cho nó chấm dứt ngay, như vị Tỷ-kheo biết hủy diệt trong kinh này.

Phẩm Vua Kinh Biết Nghe “Này các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực), một con voi lớn của vua đầy đủ năm yếu tố thì xứng đáng với vua, thích hợp để phục vụ vua, và được tính là một phần của vương quyền. Đó là năm yếu tố nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết nghe, biết hủy diệt, biết bảo vệ, biết chịu đựng và biết đi nhanh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nghe? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người huấn luyện voi cho nó làm một công việc nào đó — dù là việc nó đã từng làm hay chưa từng làm — nó để tâm chú ý, hướng tâm vào đó, tập trung trọn vẹn cả tâm ý, lắng tai và nghe theo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết nghe.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết hủy diệt? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi ra trận, hủy diệt voi, hủy diệt người cưỡi voi, hủy diệt ngựa, hủy diệt người cưỡi ngựa, hủy diệt xe, hủy diệt người đánh xe, hủy diệt bộ binh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết hủy diệt. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết bảo vệ? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi ra trận, bảo vệ phần thân trước, bảo vệ phần thân sau, bảo vệ hai chân trước, bảo vệ hai chân sau, bảo vệ đầu, bảo vệ tai, bảo vệ ngà, bảo vệ vòi, bảo vệ đuôi, bảo vệ người cưỡi voi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết bảo vệ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết chịu đựng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi ra trận, chịu đựng nổi những đòn đâm bằng giáo, bằng gươm, bằng tên, bằng rìu, và chịu đựng nổi tiếng ầm vang của trống lớn, trống con, tù và và chũm chọe. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết chịu đựng. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết đi nhanh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người huấn luyện voi sai nó đi về một hướng nào đó — dù là hướng nó đã từng đi hay chưa từng đi — nó đi đến đó thật nhanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết đi nhanh. Một con voi lớn của vua đầy đủ năm yếu tố này thì xứng đáng với vua, thích hợp để phục vụ vua, và được tính là một phần của vương quyền.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo đầy đủ năm pháp thì đáng nhận lễ vật dâng cúng, đáng được tiếp đón, đáng nhận của cúng dường, đáng được chắp tay kính lễ, và là thửa ruộng phước cao nhất ở đời. Đó là năm pháp nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo biết nghe, biết hủy diệt, biết bảo vệ, biết chịu đựng và biết đi nhanh. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết nghe? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo để tâm chú ý, hướng tâm vào đó, tập trung trọn vẹn cả tâm ý, lắng tai nghe Pháp, khi Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết đang được giảng nói. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết nghe. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết hủy diệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo không dung chứa một ý nghĩ về dục đã sinh khởi, mà buông bỏ nó, xua tan nó, hủy diệt nó, làm cho nó chấm dứt, làm cho nó không còn hiện hữu; đối với một ý nghĩ về sân đã sinh khởi, vị ấy cũng không dung chứa, mà buông bỏ, xua tan, hủy diệt, làm cho chấm dứt và làm cho không còn hiện hữu; đối với một ý nghĩ về sự làm hại đã sinh khởi, vị ấy cũng không dung chứa, mà buông bỏ, xua tan, hủy diệt, làm cho chấm dứt và làm cho không còn hiện hữu; đối với bất cứ pháp ác, bất thiện nào đã sinh khởi, vị ấy cũng không dung chứa, mà buông bỏ, xua tan, hủy diệt, làm cho chấm dứt và làm cho không còn hiện hữu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết hủy diệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết bảo vệ? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi mắt thấy một sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn mắt không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn mắt và đạt được sự giữ gìn căn mắt. Khi tai nghe một tiếng, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn tai không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn tai và đạt được sự giữ gìn căn tai.

Khi mũi ngửi một mùi hương, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn mũi không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn mũi và đạt được sự giữ gìn căn mũi. Khi lưỡi nếm một vị, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn lưỡi không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn lưỡi và đạt được sự giữ gìn căn lưỡi. Khi thân cảm nhận một xúc chạm, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn thân không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn thân và đạt được sự giữ gìn căn thân.

Khi ý biết một pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ các chi tiết. Nếu căn ý không được giữ gìn mà sống như vậy, thì những pháp ác, bất thiện như tham muốn và không hài lòng sẽ tràn ngập vị ấy; vì lý do ấy, vị ấy thực hành sự giữ gìn, bảo vệ căn ý và đạt được sự giữ gìn căn ý. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết bảo vệ. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết chịu đựng? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo chịu đựng được lạnh, nóng, đói và khát; chịu đựng sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, nắng và các loài bò sát; chịu đựng những lời nói nặng nề, khó nghe; và chịu đựng nổi những cảm giác đau đớn của thân đã sinh khởi — đau nhói, dữ dội, mạnh mẽ, gay gắt, không dễ chịu, không vừa ý, đến mức đe dọa mạng sống.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết chịu đựng. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết đi nhanh? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo nhanh chóng đi đến phương hướng mà suốt thời gian dài vừa qua vị ấy chưa từng đi đến — đó là mọi hành được lắng yên, mọi sự bám giữ được buông bỏ, khát ái chấm dứt, ly tham, tắt hẳn, Niết-bàn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị Tỷ-kheo biết đi nhanh. Này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo đầy đủ năm pháp này thì đáng nhận lễ vật dâng cúng, đáng được tiếp đón, đáng nhận của cúng dường, đáng được chắp tay kính lễ, và là thửa ruộng phước cao nhất ở đời.” Bài thứ 10. Phẩm Vua, phẩm thứ 4.

Phần tóm tắt của phẩm này:

Các kinh Chuyển Luân Vương và Vị Vua, Tại Mỗi Phương Hướng và hai kinh Mục Đích; Ngủ Rất Ít, Ăn Các Đồ Thực Vật, Không Kham Nhẫn và Biết Nghe.