Kinh Bhaddiya

Tăng Chi Bộ Kinh 4.193
20. Phẩm Lớn
Kinh Bhaddiya
Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, trong rừng Đại Lâm, tại ngôi nhà có nóc nhọn.
Bấy giờ, Bhaddiya người Licchavi đến gặp Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, ngồi xuống một bên, rồi bạch:
“Bạch Thế Tôn, con có nghe như vầy:
‘Sa-môn Gotama là một nhà ảo thuật; ông biết một thứ ảo thuật lôi cuốn, dùng nó để lôi cuốn các đệ tử của các giáo phái khác.’
Bạch Thế Tôn, những người nói như vậy —
‘Sa-môn Gotama là một nhà ảo thuật; ông biết một thứ ảo thuật lôi cuốn, dùng nó để lôi cuốn các đệ tử của các giáo phái khác’ — bạch Thế Tôn, họ có nói đúng lời Thế Tôn không, có xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật không, có trả lời đúng theo pháp không, và có ai cùng chung quan điểm mà có cớ hợp lý để phản bác và chỉ trích không? Bạch Thế Tôn, chúng con không muốn xuyên tạc Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, các ông hãy nghe: đừng tin chỉ vì nghe truyền tụng, đừng tin vì theo truyền thống, đừng tin vì nghe người ta nói, đừng tin vì kinh tạng truyền lại, đừng tin vì dựa vào lý luận, đừng tin vì dựa vào suy luận, đừng tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, đừng tin vì một quan điểm đã cân nhắc rồi chấp nhận, đừng tin vì người nói có vẻ đáng tin, và đừng nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’.
Khi nào các ông tự mình biết rõ:
‘Các pháp này là bất thiện, các pháp này đáng chê trách, các pháp này bị người có trí chỉ trích, các pháp này khi thực hiện và chấp nhận sẽ đưa đến bất hạnh và khổ đau’, thì khi ấy, này Bhaddiya, các ông hãy từ bỏ chúng.
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya,
lòng tham khi khởi lên trong nội tâm một người, nó khởi lên để đem lại hạnh phúc hay bất hạnh?”
“Bất hạnh, bạch Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, người có tham này, bị tham chi phối, tâm bị tham xâm chiếm, giết hại sinh linh, lấy của không cho, đi đến vợ của người khác, nói dối, và còn khích lệ người khác làm như vậy — điều đó có khiến người ấy phải chịu bất hạnh và khổ đau lâu dài không?”
“Thưa có, bạch Thế Tôn.”
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya,
lòng sân khi khởi lên trong nội tâm một người, lòng si khi khởi lên trong nội tâm một người, tính hung bạo khi khởi lên trong nội tâm một người, chúng khởi lên để đem lại hạnh phúc hay bất hạnh?”
“Bất hạnh, bạch Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, người hung bạo này, bị tính hung bạo chi phối, tâm bị xâm chiếm, giết hại sinh linh, lấy của không cho, đi đến vợ của người khác, nói dối, và còn khích lệ người khác làm như vậy — điều đó có khiến người ấy phải chịu bất hạnh và khổ đau lâu dài không?”
“Thưa có, bạch Thế Tôn.”
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya, các pháp này là thiện hay bất thiện?”
“Bất thiện, bạch Thế Tôn.”
“Đáng chê trách hay không đáng chê trách?”
“Đáng chê trách, bạch Thế Tôn.”
“Bị người có trí chỉ trích hay được người có trí khen ngợi?”
“Bị người có trí chỉ trích, bạch Thế Tôn.”
“Khi thực hiện và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và khổ đau, hay không?
Hay ở điểm này các ông thấy thế nào?”
“Bạch Thế Tôn, khi thực hiện và chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và khổ đau.
Chúng con thấy như vậy.”
“Chính vì vậy, này Bhaddiya, những gì Ta đã nói với các ông —
này Bhaddiya, đừng tin chỉ vì nghe truyền tụng, đừng tin vì theo truyền thống, đừng tin vì nghe người ta nói, đừng tin vì kinh tạng truyền lại, đừng tin vì dựa vào lý luận, đừng tin vì dựa vào suy luận, đừng tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, đừng tin vì một quan điểm đã cân nhắc rồi chấp nhận, đừng tin vì người nói có vẻ đáng tin, và đừng nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’.
Khi nào các ông tự mình biết rõ:
‘Các pháp này là bất thiện, các pháp này đáng chê trách, các pháp này bị người có trí chỉ trích, các pháp này khi thực hiện và chấp nhận sẽ đưa đến bất hạnh và khổ đau’ — thì khi ấy, này Bhaddiya, các ông hãy từ bỏ chúng’ —
câu nói ấy được nói ra là do duyên này.
“Này Bhaddiya, các ông hãy nghe: đừng tin chỉ vì nghe truyền tụng, đừng tin vì theo truyền thống, đừng tin vì nghe người ta nói, đừng tin vì kinh tạng truyền lại, đừng tin vì dựa vào lý luận, đừng tin vì dựa vào suy luận, đừng tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, đừng tin vì một quan điểm đã cân nhắc rồi chấp nhận, đừng tin vì người nói có vẻ đáng tin, và đừng nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’.
Khi nào các ông tự mình biết rõ:
‘Các pháp này là thiện, các pháp này không đáng chê trách, các pháp này được người có trí khen ngợi, các pháp này khi thực hiện và chấp nhận sẽ đưa đến hạnh phúc và an lạc’, thì khi ấy, này Bhaddiya, các ông hãy thành tựu và an trú trong chúng.”
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya,
sự không tham khi khởi lên trong nội tâm một người, nó khởi lên để đem lại hạnh phúc hay bất hạnh?”
“Hạnh phúc, bạch Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, người không tham này, không bị tham chi phối, tâm không bị tham xâm chiếm, không giết hại sinh linh, không lấy của không cho, không đi đến vợ của người khác, không nói dối, và cũng không khích lệ người khác làm như vậy — điều đó có khiến người ấy được hạnh phúc và an lạc lâu dài không?”
“Thưa có, bạch Thế Tôn.”
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya,
“Hạnh phúc, bạch Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, người không hung bạo này, không bị tính hung bạo chi phối, tâm không bị xâm chiếm, không giết hại sinh linh, không lấy của không cho, không đi đến vợ của người khác, không nói dối, và cũng không khích lệ người khác làm như vậy — điều đó có khiến người ấy được hạnh phúc và an lạc lâu dài không?”
“Thưa có, bạch Thế Tôn.”
“Ông nghĩ thế nào, này Bhaddiya, các pháp này là thiện hay bất thiện?”
“Thiện, bạch Thế Tôn.”
“Đáng chê trách hay không đáng chê trách?”
“Không đáng chê trách, bạch Thế Tôn.”
“Bị người có trí chỉ trích hay được người có trí khen ngợi?”
“Được người có trí khen ngợi, bạch Thế Tôn.”
“Khi thực hiện và chấp nhận, chúng đưa đến hạnh phúc và an lạc, hay không?
Hay ở điểm này các ông thấy thế nào?”
“Bạch Thế Tôn, khi thực hiện và chấp nhận, chúng đưa đến hạnh phúc và an lạc.
Chúng con thấy như vậy.”
“Chính vì vậy, này Bhaddiya, những gì Ta đã nói với các ông —
này Bhaddiya, đừng tin chỉ vì nghe truyền tụng, đừng tin vì theo truyền thống, đừng tin vì nghe người ta nói, đừng tin vì kinh tạng truyền lại, đừng tin vì dựa vào lý luận, đừng tin vì dựa vào suy luận, đừng tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, đừng tin vì một quan điểm đã cân nhắc rồi chấp nhận, đừng tin vì người nói có vẻ đáng tin, và đừng nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’.
Khi nào các ông tự mình biết rõ:
‘Các pháp này là thiện, các pháp này không đáng chê trách, các pháp này được người có trí khen ngợi, các pháp này khi thực hiện và chấp nhận sẽ đưa đến hạnh phúc và an lạc’ — thì khi ấy, này Bhaddiya, các ông hãy thành tựu và an trú trong chúng’ —
câu nói ấy được nói ra là do duyên này.
“Này Bhaddiya, những bậc chân nhân tốt lành ở đời khích lệ đệ tử của họ như vầy:
‘Này người kia, hãy sống để buông bỏ lòng tham.
Khi sống buông bỏ lòng tham, ông sẽ không làm nghiệp sinh từ tham bằng thân, bằng lời hay bằng ý.
Hãy sống để buông bỏ lòng sân.
Khi sống buông bỏ lòng sân, ông sẽ không làm nghiệp sinh từ sân bằng thân, bằng lời hay bằng ý.
Hãy sống để buông bỏ lòng si.
Khi sống buông bỏ lòng si, ông sẽ không làm nghiệp sinh từ si bằng thân, bằng lời hay bằng ý.
Hãy sống để buông bỏ tính hung bạo.
Khi sống buông bỏ tính hung bạo, ông sẽ không làm nghiệp sinh từ hung bạo bằng thân, bằng lời hay bằng ý.’”
Nghe vậy, Bhaddiya người Licchavi bạch Thế Tôn:
“Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! Thật tuyệt vời, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại vật đã ngã xuống, mở ra vật đã bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay thắp đèn trong bóng tối để người có mắt thấy được các hình sắc — cũng vậy, Thế Tôn đã thuyết giảng pháp bằng nhiều cách. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y tăng đoàn Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực). Xin Thế Tôn ghi nhận con là một cư sĩ đã quy y, trọn đời cho đến hơi thở cuối cùng.”
“Nhưng này Bhaddiya, có bao giờ Ta nói với ông rằng:
‘Này Bhaddiya, hãy đến đây làm đệ tử của Ta,
Ta sẽ là thầy của ông’ chăng?”
“Thưa không, bạch Thế Tôn.”
“Này Bhaddiya, Ta nói như vậy, tuyên bố như vậy, thế mà một số Sa-môn và Bà-la-môn lại xuyên tạc Ta bằng điều sai trái, trống rỗng, dối trá, không thật rằng:
‘Sa-môn Gotama là một nhà ảo thuật; ông biết một thứ ảo thuật lôi cuốn, dùng nó để lôi cuốn các đệ tử của các giáo phái khác.’”
“Bạch Thế Tôn, thứ ảo thuật lôi cuốn này thật tốt đẹp.
Bạch Thế Tôn, thứ ảo thuật lôi cuốn này thật quý đẹp.
Bạch Thế Tôn, nếu những người con yêu quý — thân quyến và họ hàng — được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho những người con yêu quý, cho thân quyến và họ hàng của con.
Bạch Thế Tôn, nếu tất cả các Sát-đế-lỵ đều được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho tất cả các Sát-đế-lỵ.
Bạch Thế Tôn, nếu tất cả các Bà-la-môn đều được lôi cuốn như vậy, thì đó là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho họ; nếu tất cả các thương gia đều được lôi cuốn như vậy, thì đó là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho họ; nếu tất cả các người lao động đều được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho tất cả các người lao động.”
“Đúng vậy, này Bhaddiya, đúng vậy, này Bhaddiya.
Nếu tất cả các Sát-đế-lỵ đều được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này — lôi cuốn để từ bỏ các pháp bất thiện và thành tựu các pháp thiện — thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho tất cả các Sát-đế-lỵ.
Nếu tất cả các Bà-la-môn đều được lôi cuốn như vậy để từ bỏ các pháp bất thiện và thành tựu các pháp thiện, thì đó là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho họ; nếu tất cả các thương gia đều được lôi cuốn như vậy, thì đó là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho họ; nếu tất cả các người lao động đều được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này để từ bỏ các pháp bất thiện và thành tựu các pháp thiện, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho tất cả các người lao động.
Nếu cả thế gian này — gồm chư thiên, Ma vương và Phạm thiên, cùng thế hệ này gồm các Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người — đều được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này để từ bỏ các pháp bất thiện và thành tựu các pháp thiện, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho cả thế gian gồm chư thiên, Ma vương và Phạm thiên, cùng thế hệ gồm các Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người.
Nếu ngay cả những cây sa-la lớn này cũng được lôi cuốn bằng thứ ảo thuật này để từ bỏ các pháp bất thiện và thành tựu các pháp thiện, thì đó sẽ là hạnh phúc và an lạc lâu dài cho những cây sa-la lớn này — nếu chúng có tri giác.
Huống chi là một con người!”
Bài thứ 3.