Kinh Tế Nhị

Sokhummasutta · AN4.16 · 29 đoạn

Bài kinh nói về sự tế nhị tột cùng trong việc thấy bốn uẩn: sắc, thọ, tưởng và các hành. Vị Tỷ-kheo đạt mức tinh tế cao nhất trong sự nhận biết, không thấy mức nào cao hơn, và cũng không còn mong cầu mức nào cao hơn nữa — dấu hiệu của sự biết đủ trong tuệ quán. Hai khổ kệ khép lại: biết nguồn gốc và sự chấm dứt của thọ, của tưởng, biết các hành là xa lạ, là khổ, không phải là ta — vị ấy an tịnh, mang thân cuối cùng và chiến thắng Ma vương.

Điểm thực hành

Khi một cảm thọ khó chịu xuất hiện, hãy thử nhìn nó tế nhị hơn một bậc: nó sinh từ đâu, đang mạnh hay yếu dần, và sắp tan tại đâu — chỉ quan sát tiến trình sinh diệt ấy thay vì phản ứng ngay.

Phẩm Khi Đi Kinh Tế Nhị — Này các Tỷ-kheo, có bốn sự tế nhị này. Thế nào là bốn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thành tựu sự tế nhị tột cùng đối với sắc; với sự tế nhị đối với sắc ấy, vị ấy không thấy một sự tế nhị nào khác đối với sắc cao hơn hay tinh tế hơn; và với sự tế nhị đối với sắc ấy, vị ấy cũng không mong cầu một sự tế nhị nào khác đối với sắc cao hơn hay tinh tế hơn. vị Tỷ-kheo thành tựu sự tế nhị tột cùng đối với thọ; với sự tế nhị đối với thọ ấy, vị ấy không thấy một sự tế nhị nào khác đối với thọ cao hơn hay tinh tế hơn; và với sự tế nhị đối với thọ ấy, vị ấy cũng không mong cầu một sự tế nhị nào khác đối với thọ cao hơn hay tinh tế hơn.

vị Tỷ-kheo thành tựu sự tế nhị tột cùng đối với tưởng; với sự tế nhị đối với tưởng ấy, vị ấy không thấy một sự tế nhị nào khác đối với tưởng cao hơn hay tinh tế hơn; và với sự tế nhị đối với tưởng ấy, vị ấy cũng không mong cầu một sự tế nhị nào khác đối với tưởng cao hơn hay tinh tế hơn. vị Tỷ-kheo thành tựu sự tế nhị tột cùng đối với các hành; với sự tế nhị đối với các hành ấy, vị ấy không thấy một sự tế nhị nào khác đối với các hành cao hơn hay tinh tế hơn; và với sự tế nhị đối với các hành ấy, vị ấy cũng không mong cầu một sự tế nhị nào khác đối với các hành cao hơn hay tinh tế hơn. Này các Tỷ-kheo, đó là bốn sự tế nhị.

Biết trí tế nhị sắc
Biết hiện hữu các thọ
Từ đâu tưởng sanh khởi
Tại đâu tưởng chấm dứt
Biết các hành biến khác
Là không, không là ngã
Nếu Tỷ-kheo thấy chánh
Tịch tịnh, ưa tịch tịnh
Thọ trì thân tối hậu
Thắng Ma và Ma quân.

Nghĩa là

Biết sự tế nhị của sắc, biết nguồn gốc sinh khởi của các thọ; biết tưởng sinh khởi từ đâu, và tưởng chấm dứt tại đâu; biết các hành là khác lạ (không phải của mình), là khổ, và không phải là ta. Vị Tỷ-kheo thấy đúng như vậy, an tịnh, yêu thích cảnh giới an tịnh; mang thân cuối cùng này, sau khi chiến thắng Ma cùng đoàn quân của Ma.

Bài thứ 6.