Saṅgārava — Bờ Bên Này, Bờ Bên Kia Theo Mười Nghiệp Đạo
Bà-la-môn Saṅgārava lại hỏi về bờ bên này và bờ bên kia, và lần này Đức Phật trả lời bằng mười nghiệp đạo: sát sinh là bờ bên này, từ bỏ sát sinh là bờ bên kia; cứ thế qua lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, nói hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm, tham đắm, sân hận — và tà kiến là bờ bên này, chánh kiến là bờ bên kia. Những câu kệ về ít người sang được bờ bên kia khép lại bài kinh.
Điểm thực hànhPhiên bản “hai bờ” này rất gần với đời sống: mỗi nghiệp đạo là một điểm qua sông cụ thể. Muốn sang bờ bên kia, không cần làm gì lớn lao — chỉ cần từ bỏ từng hành động bất thiện, bắt đầu từ hành động gần nhất trong ngày hôm nay.
Phẩm Jāṇussoṇi Kinh Saṅgārava — Hai Bờ Theo Mười Nghiệp Đạo Bấy giờ, Bà-la-môn Saṅgārava đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi nói những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Saṅgārava bạch Thế Tôn: — Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là bờ bên này? Thế nào là bờ bên kia?” — Sát sinh, này Bà-la-môn, là bờ bên này, từ bỏ sát sinh là bờ bên kia. Lấy của không cho là bờ bên này, từ bỏ lấy của không cho là bờ bên kia. Tà hạnh trong các dục là bờ bên này, từ bỏ tà hạnh trong các dục là bờ bên kia. Nói láo là bờ bên này, từ bỏ nói láo là bờ bên kia. Nói hai lưỡi là bờ bên này, từ bỏ nói hai lưỡi là bờ bên kia.
Nói lời độc ác là bờ bên này, từ bỏ nói lời độc ác là bờ bên kia. Nói lời phù phiếm là bờ bên này, từ bỏ nói lời phù phiếm là bờ bên kia. Tham đắm là bờ bên này, không tham đắm là bờ bên kia. Sân hận là bờ bên này, không sân hận là bờ bên kia. Tà kiến là bờ bên này, chánh kiến là bờ bên kia. Này Bà-la-môn, đây là bờ bên này, đây là bờ bên kia.
Ðến được bờ bên kia,
Còn số người còn lại,
Xuôi ngược chạy bờ này,
Những ai hành trì pháp,
Theo Chánh pháp khéo dạy,
Sẽ đến bờ bên kia,
Vượt ma giới khó thoát.
Vị từ bỏ pháp đen,
Tu tập theo pháp trắng,
Bỏ nhà, sống không nhà,
Sống viễn ly khổ lạc,
Hãy cầu vui Niết-bàn,
Bỏ dục không chướng ngại.
Kẻ trí tuệ rửa sạch,
Cấu uế từ nội tâm,
Những ai với chánh tâm,
Khéo tu tập giác chi,
Từ bỏ mọi ái nhiễm,
Hoan hỷ không chấp thủ,
Không lậu hoặc, sáng chói,
Sống tịch tịnh ở đời.
Nghĩa là
Trong loài người, thật ít người đến được bờ bên kia. Còn những người còn lại, số đông, chỉ chạy xuôi chạy ngược ở bờ bên này. Những ai, khi Pháp đã được khéo giảng dạy, thực hành đúng theo Chánh pháp ấy, những người ấy sẽ đến được bờ bên kia, vượt qua cõi của thần chết, nơi rất khó vượt qua. Từ bỏ các pháp đen tối, kẻ trí tu tập các pháp trắng trong; rời bỏ nhà cửa, sống đời không nhà, ở nơi viễn ly, chỗ khó tìm được niềm vui. Hãy tìm niềm vui ngay ở nơi ấy; từ bỏ các dục lạc, không còn chướng ngại gì, kẻ trí tự gột rửa chính mình khỏi những cấu uế của nội tâm. Những ai mà trong các giác chi, tâm được khéo tu tập đúng đắn; buông bỏ mọi sự bám giữ, hoan hỷ trong sự không chấp thủ; các lậu hoặc đã đoạn tận, tâm sáng chói, những vị ấy đã tịch tịnh ngay ở đời này.
Bài thứ 3.