Sumedhā

Ở thành phố Mantāvatī,
Sumedhā, người con gái của hoàng hậu chánh cung của đức vua Koñca,
đã có được đức tin
nhờ vào những vị đang thực hành Giáo Pháp.
Là người có giới hạnh, nói năng khôn khéo,
có sự nghe nhiều, đã được dạy dỗ về lời dạy của đức Phật,
Sumedhā đã đi đến gặp mẹ cha
rồi nói với cả hai người rằng: ‘Xin mẹ cha hãy lắng nghe.
Con thích thú Niết Bàn.
Việc đi đến các hữu là không trường tồn, dầu là thuộc về cõi Trời đi nữa;
vậy thì có gì với các dục rỗng không,
ít khoái lạc, nhiều tai họa?
Các dục là cay đắng,
ví như nọc độc của rắn, khiến những kẻ ngu bị mê mẩn.
Chúng bị đọa vào địa ngục thời gian dài,
bị hành hạ, khổ đau.
Có việc làm ác, có trí xấu xa,
thường xuyên không thu thúc về thân, về khẩu,
và về ý,
(những kẻ ngu) sầu khổ ở đọa xứ.
Những kẻ ngu ấy có ác tuệ, không có ý tứ,
bị giam hãm bởi (tham ái) nguyên nhân của Khổ;
trong khi (có người) đang thuyết giảng, chúng không hiểu,
không giác ngộ các Chân Lý cao thượng.
Thưa mẹ, những kẻ thích thú việc đi đến các hữu,
mong mỏi việc sanh về các cõi Trời,
những kẻ ấy là nhiều hơn,
chúng không biết các Chân Lý đã được thuyết giảng bởi đức Phật cao quý.
Khi việc đi đến các hữu là vô thường, việc sanh về thậm chí ở các cõi Trời
cũng là không trường tồn;
những kẻ ngu không sợ hãi
đối với việc bị sanh lần này lần khác.
Bốn đọa xứ
và hai cảnh giới tái sanh (người và Trời) được đạt đến bằng cách này hay cách khác;
còn đối với những kẻ đã đi đến đọa xứ
thì không có việc xuất gia ở các địa ngục.
Cả hai (mẹ và cha) hãy cho phép con
xuất gia theo lời giáo huấn của đấng Thập Lực.
Ít bị bận rộn, con sẽ cố gắng
cho việc dứt bỏ sự sanh và sự chết.
Có gì với việc đi đến các hữu, với việc được vui thú,
với tội lỗi của thân xác không có thực chất?
Vì sự diệt tận đối với tham ái ở các hữu,
xin mẹ cha hãy cho phép, con sẽ xuất gia.
Sự hiện khởi của chư Phật, lúc không phải thời cơ đã được tránh khỏi,
thời cơ đã đạt được,
con sẽ không làm hư hỏng các giới và Phạm hạnh
cho đến trọn đời.
Khi nào còn là người tại gia thì con sẽ không động đến thức ăn,
con dứt khoát sẽ đi đến cái chết.’
Sumedhā nói với mẹ cha
như vậy.
Bị khổ đau, mẹ khóc, và người cha của cô gái
đã bị tác động toàn diện,
(hai người) cố gắng thuyết phục đứa con
đã nằm dài xuống nền nhà ở sân thượng của tòa lâu đài.
‘Này con, hãy đứng dậy. Việc gì phải bị sầu muộn?
Con đã được gả về thành phố Vāraṇavatī.
Đức vua Aṇīkadatta
đẹp trai. Con đã được gả cho ông ta.
Con sẽ là hoàng hậu chánh cung,
là vợ của đức vua Aṇīkadatta.
Này con, các giới cấm, sự thực hành Phạm hạnh,
sự xuất gia là các việc khó làm.
Ở vương quốc, có uy lực, tài sản, vương quyền,
của cải, sung sướng. Con còn trẻ,
con hãy thọ hưởng sự hưởng thụ các dục.
Này con, hãy để cho cuộc hôn lễ của con được tiến hành.’
Khi ấy, Sumedhā nói với mẹ cha rằng:
‘Đừng có những việc như thế. Việc đi đến các hữu là không có thực chất.
Đối với con, hoặc là sẽ có sự xuất gia,
hoặc là cái chết, và dứt khoát không có đám cưới.
Giống như loài dòi, con bám víu vào cái thân hôi thối, không trong sạch,
có mùi mồ hôi, cái thây ma đáng kinh sợ,
cái túi da
có sự rò rỉ thường xuyên, chứa đầy các chất dơ.
Nó tựa như cái gì? Trong khi con biết rằng xác thân là ghê tởm,
bị lấm lem những thịt và máu,
chỗ trú của nhiều loại dòi, bữa ăn của những con chim,
tại sao thân xác lại được đem cho?
Không bao lâu, khi tâm thức đã lìa, thân xác
được đem ra bãi tha ma.
Các thân quyến, trong khi ghê tởm, quăng bỏ nó
giống như khúc gỗ mục.
Sau khi đã quăng bỏ thân xác ấy ở bãi tha ma
làm bữa ăn cho những loài thú khác,
mẹ và cha ruột, trong khi ghê tởm, tắm rửa;
còn nhóm người công chúng thì sao?
Họ bị dính mắc ở cái thân xác, không có thực chất,
sự tập hợp các xương và những sợi gân,
cái thân hôi thối, chứa đầy nước miếng, nước mắt, phân,
và nước tiểu.
Người nào, sau khi mổ xẻ thân ấy,
có thể làm cho cái phần bên trong ra bên ngoài,
ngay cả người mẹ ruột, trong khi không chịu nổi mùi của nó,
cũng sẽ ghê tởm.
Trong khi suy xét đúng đường lối về (năm) uẩn, (mười tám) giới, (mười hai) xứ
là pháp tạo tác, là nền tảng của sự sanh, là khổ đau,
tại sao con còn mong muốn
đám cưới?
Mỗi một ngày
ba trăm cây giáo mới tinh rơi xuống ở thân thể,
và dẫu cho sự hành hạ trong một trăm năm
cũng vẫn là tốt hơn, nếu như vậy mà có được sự cạn kiệt của khổ đau.
Người nào có thể chấp nhận sự hành hạ
sau khi nhận thức lời nói như vầy của bậc Đạo Sư:
‘Trong khi những người ấy đang bị giết chết lần này lần khác,
luân hồi là dài đối với họ.’
Các sự hành hạ vô số kể được nhìn thấy ở chư Thiên,
ở nhân loại, ở chủng loại các loài thú, ở tập thể của A-tu-la,
ở các loài ngạ quỷ,
và ở các địa ngục.
Có nhiều sự hành hạ ở các địa ngục
dành cho người đã đi đến đọa xứ, dành cho người đang bị áp chế,
thậm chí không có sự ẩn náu ở giữa chư Thiên,
không có gì vượt trội sự an lạc của Niết Bàn.
Những người nào gắn bó với lời giáo huấn của đấng Thập Lực,
ít bị bận rộn, cố gắng
cho việc dứt bỏ sự sanh và sự chết,
những người ấy đạt được Niết Bàn.
Thưa cha, ngay hôm nay con sẽ xuất ly.
Việc gì với các của cải không có thực chất?
Các dục đã bị con nhàm chán;
chúng được xem là vật đã được mửa ra, đã được làm thành thân cây thốt nốt (bị cụt ngọn).’
Nàng ấy đã nói như thế với cha.
Và Aṇīkadatta, người mà nàng ấy được gả cho,
đã đi đến theo nghi thức của việc cưới hỏi,
vào thời điểm đã được xác định là lễ cưới.
Khi ấy, Sumedhā, sau khi cắt đứt đầu tóc đen nhánh, dầy, rậm, mềm mại
bằng con dao,
sau đó đã đóng lại (cánh cửa) tòa lâu đài,
rồi đã thể nhập tầng thiền thứ nhất.
Và nàng đã thể nhập thiền ấy.
Rồi Aṇīkadatta đã đi đến thành phố.
Ngay tại tòa lâu đài, Sumedhā
(đã) khéo tu tập tưởng về vô thường.
(Trong lúc) Sumedhā bận chú tâm,
Aṇīkadatta đã vội vã bước lên,
với thân hình được trang điểm với ngọc ma-ni và vàng,
với tay chắp lại, thỉnh cầu Sumedhā rằng:
‘Ở vương quốc, có uy lực, tài sản, vương quyền,
của cải, sung sướng. Nàng còn trẻ,
nàng hãy thọ hưởng sự hưởng thụ các dục.
Sự khoái lạc của các dục ở thế gian là rất khó đạt được.
Vương quốc đã được trao cho nàng.
Nàng hãy thọ hưởng các của cải, hãy bố thí các vật thí.
Nàng chớ có ủ dột,
(khiến) mẹ cha của nàng khổ đau.’
Sumedhā, không có mục đích với các dục,
có sự si mê đã xa lìa, nói điều này với Aṇīkadatta:
‘Chớ thích thú ở các dục.
Chàng hãy nhìn thấy điều bất lợi ở các dục.
Đức vua Mandhātā của bốn châu lục
đã đứng đầu trong số những người thọ hưởng dục lạc,
(nhưng vẫn) không được thỏa mãn, đã chết đi,
và các điều mong muốn của vị ấy đã không được đầy đủ.
Thần mưa có thể làm cơn mưa bảy loại châu báu
ở xung quanh khắp cả mười phương,
nhưng không có sự thỏa mãn của các dục.
Loài người chết đi, thật sự không được thỏa mãn.
Các dục ví như dao và thớt;
các dục ví như đầu rắn độc;
chúng thiêu đốt ví như các cây đuốc cỏ;
chúng tương tự như bộ xương.
Các dục là không thường còn, không bền vững,
nhiều khổ đau, là những chất độc lớn lao,
tựa như cục sắt đã được nung nóng,
là gốc rễ của tội lỗi, có kết quả khổ đau.
Các dục ví như trái trên cây;
ví như miếng thịt, khổ đau;
ví như giấc chiêm bao, lừa bịp;
các dục ví như vật vay mượn.
Các dục ví như gươm giáo,
là bệnh tật, mụt nhọt, tội lỗi, khốn khổ,
tương tự hố than cháy rực,
là gốc rễ của tội lỗi, sợ hãi, giết chóc.
Các dục có nhiều khổ đau như vậy,
đã được nói đến là các chướng ngại.
Quý vị hãy đi đi,
bản thân tôi không có sự tin tưởng ở việc đi đến các hữu.
Người khác sẽ làm gì cho tôi
khi cái đầu của bản thân tôi đang bị thiêu đốt?
Khi sự sống và chết đuổi theo sau,
thì nên cố gắng cho việc diệt trừ đối với điều ấy.’
Sau khi mở ra cánh cửa,
nhìn thấy mẹ cha và Aṇīkadatta
ngồi ở nền nhà
đang khóc than, tôi đã nói điều này:
‘Luân hồi là dài lâu cho những kẻ ngu
và những kẻ đang khóc lóc lần này lần khác
về việc không có khởi đầu và chấm dứt, về cái chết của cha,
về sự chết chóc của anh em trai, và về sự chết chóc của bản thân.
Hãy nhớ rằng nước mắt, sữa, máu,
sự luân hồi không có khởi đầu và chấm dứt.
Hãy nhớ rằng sự chồng chất của những khúc xương
của các chúng sanh đang luân hồi.
Hãy nhớ rằng nước mắt, sữa, máu
đã được so sánh với bốn biển.
Hãy nhớ rằng sự chồng chất của những khúc xương trong một đại kiếp
là sánh bằng núi Vipula.
Quả địa cầu, xứ Jambudīpa,
được so sánh với kẻ đang luân hồi (ở sự luân hồi) không có khởi đầu và chấm dứt;
(trái đất được làm thành) những viên bi nhỏ như hạt táo
vẫn không sánh bằng những lần đã lần lượt làm mẹ.
Hãy nhớ rằng cỏ, củi, cành, lá
được so sánh với sự (luân hồi) không có khởi đầu và chấm dứt.
(Cắt cỏ, củi, cành, lá thành) những mẩu bốn ngón tay
vẫn không sánh bằng những lần đã lần lượt làm cha.
Hãy nhớ rằng con rùa mù
và lỗ hổng ở cái ách (trôi dạt) ở biển đông sang phía tây.
Và hãy nhớ rằng sự gặp gỡ của nó
là ví dụ về việc đạt được bản thể nhân loại.
Hãy nhớ rằng hình thể của xác thân tồi tệ, không có thực chất,
ví như cục bong bóng nước.
Hãy nhìn thấy các uẩn là vô thường.
Hãy nhớ rằng các địa ngục là có nhiều tai họa.
Hãy nhớ về những kiếp sống kia kiếp sống nọ
đang làm phát triển bãi tha ma lúc này lúc khác.
Hãy nhớ đến những nỗi sợ hãi về cá sấu (sự tham ăn).
Hãy nhớ về bốn Chân Lý.
Trong khi Bất Tử đang được biết đến,
chàng được cái gì với việc uống vào năm vật cay đắng?
Bởi vì mọi sự thích thú ở các dục
còn đắng cay hơn năm vật cay đắng nữa.
Trong khi sự Bất Tử đang được biết đến,
chàng được cái gì với các dục, là những thứ có sự nóng nực?
Bởi vì mọi sự thích thú ở các dục
là bị cháy rực, bị sôi sục, bị rung chuyển, bị thiêu đốt.
Trong khi là không có kẻ thù,
chàng được cái gì với các dục, là những thứ có nhiều kẻ thù?
Các dục là có nhiều kẻ thù,
ví dụ như các vị vua, ngọn lửa, trộm cướp, nước (lũ), người không yêu thương, v.v…
Trong khi sự Giải Thoát đang được biết đến,
chàng được cái gì với các dục, ở những thứ ấy có sự giết hại và trói buộc.
Bởi vì do dục không tốt đẹp trong số các dục,
chúng sanh chịu đựng những khổ đau do sự giết hại và trói buộc.
Những cây đuốc cỏ, đã được thắp sáng,
đốt nóng những người đang nắm lấy và không bao giờ chịu buông ra.
Các dục, quả giống như cây đuốc,
đốt nóng những người không chịu buông ra.
Chớ từ bỏ sự an lạc lớn lao
vì nguyên nhân khoái lạc ít ỏi của các dục.
Chớ như con cá Puthuloma
đã nuốt vào lưỡi câu về sau bị khốn khổ.
Chỉ còn cách hãy hết lòng kiềm chế đối với các dục,
tựa như con chó bị trói buộc vào sợi xích.
Quả vậy, các dục sẽ đối xử với ngươi,
tựa như hạng người hạ liệt bị đói sẽ đối xử với con chó.
Bị vướng vào ở các dục, chàng sẽ chịu đựng
nhiều khổ đau vô hạn lượng và buồn bực ở tâm trí.
Hãy buông bỏ
các dục không được bền lâu.
Trong khi sự không già đang được biết đến,
chàng được cái gì với các dục, ở những thứ ấy có sự già.
Ở khắp mọi nơi, tất cả các sự sanh ra
đều bị nắm giữ bởi sự chết và bệnh tật.
Cái này là không già, cái này là không chết,
cái này là vị thế không già không chết, không sầu muộn,
không kẻ thù, không chướng ngại,
không lầm lỗi, không sợ hãi, khỏi bị nóng nảy.
Sự Bất Tử này đã được chứng đắc bởi nhiều người.
Ngay cả hôm nay, cái này vẫn còn được chứng ngộ
(đối với) người nào áp dụng đúng đường lối,
và không thể được với người không cố gắng.’
Trong khi không đạt được sự thích thú ở việc đi đến các sự tạo tác, Sumedhā nói như vậy.
Trong khi thuyết phục Aṇīkadatta,
Sumedhā đã ném nắm tóc
xuống nền nhà.
Sau khi đứng lên, Aṇīkadatta ấy
đã chắp tay thỉnh cầu mẹ cha của nàng rằng:
‘Quý vị hãy cho phép Sumedhā được xuất gia;
nàng sẽ có sự nhìn thấy Giải Thoát và Chân Lý.’
Được mẹ cha cho phép,
bị sợ hãi vì sự sầu muộn và lo sợ (luân hồi), nàng đã xuất gia.
Trong khi còn là vị ni tu tập sự, sáu Thắng Trí
và quả vị cao cả đã được (nàng) chứng ngộ.
Niết Bàn kỳ diệu, phi thường ấy
đã thuộc về người con gái của đức vua,
như đã được nàng nói rõ về việc làm trong đời sống thuộc thời quá khứ
ở vào thời điểm cuối cùng.
Vào thời đức Thế Tôn Koṇāgamana,
chúng tôi gồm ba người bạn gái
đã dâng cúng trú xá
ở tại chỗ cư ngụ mới là tu viện của hội chúng.
Chúng tôi đã tái sanh mười lần, trăm lần,
ngàn lần, mười ngàn lần
ở các cõi trời,
thì ở cõi người có điều gì để nói.
Chúng tôi đã có đại thần lực ở cõi trời,
thì ở cõi người có điều gì để nói.
Tôi đã là hoàng hậu,
là báu vật nữ nhân trong số bảy loại báu vật.
Nhân ấy, nguồn sanh khởi ấy,
căn nguyên ấy, sự chăm chỉ ấy trong Giáo Pháp,
sự liên kết đầu tiên ấy,
việc Niết Bàn ấy là do sự thỏa thích trong Giáo Pháp.
Những người nào tin tưởng vào lời nói của bậc Trí Tuệ Cao Thượng
thì thực hành như vậy,
họ nhàm chán việc đi đến các hữu,
sau khi nhàm chán họ lìa khỏi ái luyến.”
Trưởng lão ni Sumedhā đã nói những lời kệ như thế.

“Tất cả các câu kệ ấy
là năm trăm hai mươi mốt.
Các trưởng lão ni là một trăm lẻ một,
tất cả các vị ni ấy có sự cạn kiệt của các lậu hoặc.”
Trưởng Lão Ni Kệ được đầy đủ.