Ký sự về trưởng lão Saraṇagamaniya
Trưởng lão Saraṇagamaniya kể: khi hai vị Thiên Vương giao chiến hỗn loạn, đức Phật Padumuttara đứng trên không trung làm đám đông rung động; chư Thiên buông bỏ áo giáp, vũ khí và đảnh lễ Ngài. Ngài dạy: người có tâm sân hận hãm hại một mạng sống sẽ sinh vào cõi khổ; hãy làm tâm lắng dịu, đừng giết hại mãi. Cả hai đạo quân Dạ-xoa đều kinh ngạc và đến nương nhờ; đó là lần đầu tiên ông quy y, và trong một trăm ngàn kiếp ông không rơi vào khổ cảnh.
Điểm thực hànhKhi xung đột nổi lên, một lời dạy đúng lúc có thể làm cả hai bên buông vũ khí; hãy tìm đến nơi nương nhờ an ổn thay vì nuôi tâm sân hận.
Trưởng Lão Ký Sự Phẩm Mahāparivāra Saraṇagamaniya
đang diễn tiến
đã trở nên hỗn độn,
tiếng kêu la ầm ĩ đã vang lên.
Đấng Hiểu Biết Thế Gian Padumuttara,
vị thọ nhận các vật hiến cúng,
bậc Đạo Sư đứng ở không trung
đã làm cho đám đông người bị giao động.
Tất cả chư Thiên mừng rỡ,
buông bỏ áo giáp và vũ khí,
liền khi ấy đã đảnh lễ đấng Toàn Giác
rồi ngồi xuống, có sự chăm chú.
Biết được ý định của chúng tôi,
Ngài đã cất cao giọng nói.
Là bậc có lòng thương xót, đấng Hiểu Biết Thế Gian
đã giúp cho đám đông dân chúng thành tựu Niết Bàn:
“Người có tâm sân hận
hãm hại một mạng sống,
do sự sân hận ấy của tâm
(người này) sanh vào địa ngục.
Ví như con voi đối đầu trong chiến trận
hãm hại nhiều mạng người,
các ngươi hãy làm tâm của mình được tịnh lặng,
chớ có giết hại lần này lần khác.”
Ngay cả các binh đội của hai vị vua Dạ-xoa
cũng đã bị kinh ngạc.
Và họ đã đi đến nương nhờ
đấng Trưởng Thượng của thế gian hoàn thiện như thế ấy.
Bậc Hữu Nhãn đã khiến cho dân chúng suy tưởng,
hơn nữa còn tiếp độ họ.
Ngay trong khi đang cùng với chư Thiên xem xét,
Ngài đã ra đi mặt hướng phía bắc.
(Đây là) lần đầu tiên tôi đã đi đến nương nhờ
đấng Chúa Tể của loài người như thế ấy,
trong một trăm ngàn kiếp.
tôi đã không đi đến khổ cảnh
tên Mahādundubhi
mười sáu vị vua lãnh đạo chiến xa
(Trước đây) ba mươi ngàn kiếp,
đã là các đấng Chuyển Luân Vương.
Bốn (tuệ) phân tích,
tám giải thoát, và sáu thắng trí đã được (tôi) đắc chứng;
tôi đã thực hành lời dạy của đức Phật.
Nghĩa là
Cuộc giao chiến giữa hai vị Thiên vương, đang diễn ra, trở nên hỗn loạn, tiếng kêu la ầm ĩ vang lên. Đức Padumuttara, đấng hiểu biết thế gian, bậc xứng thọ nhận các vật hiến cúng, bậc Đạo Sư đứng trên không trung, đã làm đám đông rung động (tỉnh thức). Tất cả chư Thiên mừng rỡ, buông bỏ áo giáp và vũ khí, liền khi ấy đảnh lễ đấng Toàn Giác, rồi ngồi xuống, chăm chú (lắng nghe). Biết được ý định của chúng tôi, Ngài cất cao giọng nói. Là bậc thương xót, đấng hiểu biết thế gian, đã làm đám đông dân chúng được mát mẻ, an ổn: “Người có tâm sân hận, hãm hại một sinh mạng, do cơn sân hận ấy trong tâm, người ấy sinh vào cõi khổ (địa ngục). Như con voi đứng đầu trận, hãm hại nhiều mạng người; các ngươi hãy làm tâm mình lắng dịu, đừng giết hại hết lần này đến lần khác.” Ngay cả quân đội của hai vị vua Dạ-xoa, cũng đều kinh ngạc. Và họ đã đến nương nhờ đấng trưởng thượng của thế gian, hoàn thiện như thế ấy. Bậc Hữu Nhãn làm cho dân chúng suy ngẫm, lại còn tiếp độ họ nữa. Đang cùng chư Thiên quan sát, Ngài ra đi, mặt hướng phía bắc. Đó là lần đầu tiên tôi đến nương nhờ đấng chúa tể của loài người như thế ấy; suốt một trăm ngàn kiếp. tôi không đi vào đường dữ, Tên là Mahādundubhi, mười sáu vị vua chúa chiến xa, ba mươi ngàn kiếp trước, là các Chuyển Luân Vương. Bốn tuệ phân tích, tám giải thoát và sáu thắng trí, tôi đã chứng đắc; tôi đã làm theo lời dạy của đức Phật.”
Trưởng lão Saraṇagamaniya đã nói những lời kệ ấy như vậy. Ký sự về trưởng lão Saraṇagamaniya là phần thứ ba.