Kinh Āḷavaka
Dạ-xoa Āḷavaka ba lần đuổi Đức Phật ra vào, đến lần thứ tư ngài từ chối và nhận lời thách hỏi đáp. Qua các câu kệ hỏi đáp, Đức Phật dạy: lòng tin là tài sản quý nhất, vượt dòng lũ bằng lòng tin, được trí tuệ nhờ tin Pháp và khéo học hỏi. Cuối cùng Āḷavaka hoan hỷ và nguyện đi khắp nơi đảnh lễ Đức Phật và Pháp.
Điểm thực hànhHãy vun bồi bốn điều: chân thật, tự chế, kiên trì và cho đi — đó là nền tảng cho một đời sống không phải buồn khổ về sau.
Phẩm Indaka Kinh Āḷavaka Tôi nghe kể lại như vầy: Một lần, Đức Phật ở gần Āḷavī, tại nơi ở của Dạ-xoa Āḷavaka. Bấy giờ, Dạ-xoa Āḷavaka đến gặp Đức Phật. Đến nơi, ông ta nói với Đức Phật: “Ra ngoài đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi ra ngoài. “Vào trong đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi vào trong. Lần thứ hai, Dạ-xoa Āḷavaka lại nói với Đức Phật: “Ra ngoài đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi ra ngoài. “Vào trong đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi vào trong. Lần thứ ba, Dạ-xoa Āḷavaka lại nói với Đức Phật: “Ra ngoài đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi ra ngoài.
“Vào trong đi, Sa-môn!” Đức Phật đáp: “Được thôi, ông bạn”, rồi đi vào trong. Lần thứ tư, Dạ-xoa Āḷavaka lại nói với Đức Phật: “Ra ngoài đi, Sa-môn!” “Không, ông bạn, ta sẽ không ra ngoài nữa. Ông cần làm gì thì cứ làm đi.” “Này Sa-môn, ta sẽ hỏi ông một câu. Nếu ông không trả lời được, ta sẽ làm cho tâm ông hóa điên, hoặc làm vỡ tim ông, hoặc nắm chân ông quăng qua bờ bên kia sông Hằng!” “Này ông bạn, trên cõi đời này — gồm cả chư Thiên, Ma vương và Phạm thiên, cùng mọi người gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người — ta không thấy một ai có thể làm cho tâm ta hóa điên, làm vỡ tim ta, hay nắm chân ta quăng qua bờ bên kia sông Hằng được.
Nhưng thôi, ông bạn cứ hỏi điều ông muốn hỏi.”
Cái gì khéo hành trì, Ðem lại chơn an lạc?
Cái gì giữa các vị, Là vị ngọt tối thượng?
Phải sống như thế nào, Ðược gọi sống tối thượng?
Lòng tin đối người đời, Là tài sản tối thượng.
Chánh pháp khéo hành trì, Ðem lại chơn an lạc.
Chân lý giữa các vị, Là vị ngọt tối thượng.
Phải sống với trí tuệ, Ðược gọi sống tối thượng.
Làm sao vượt bộc lưu?
Làm sao vượt biển lớn?
Làm sao siêu khổ não?
Làm sao được thanh tịnh?
Với tín, vượt bộc lưu.
Không phóng dật, vượt biển.
Tinh tấn, siêu khổ não.
Với Trí, được thanh tịnh.
Làm sao được trí tuệ?
Làm sao được tài sản?
Làm sao đạt danh xưng?
Làm sao kết bạn hữu?
Ðời này qua đời khác,
Làm sao không sầu khổ?
Ai tin tưởng Chánh pháp Của bậc A-la-hán,
Pháp ấy khiến đạt được, Niết-bàn (chơn an lạc),
Nhờ hành trì như vậy, Vị ấy được trí tuệ.
Khéo học, không phóng dật, Minh nhãn khéo phân biệt,
Làm gì khéo thích hợp, Gánh vác các trách nhiệm,
Phấn chấn, thích hoạt động, Như vậy được tài sản,
Chơn thật đạt danh xưng,
Bố thí kết bạn hữu,
Ðời này qua đời khác,
Như vậy không sầu khổ.
Tín nam gia chủ nào, Tìm cầu bốn pháp này,
Tìm cầu bốn pháp này,
Chơn thực và chế ngự, Kiên trì và xả thí,
Vị ấy sau khi chết, Không còn phải sầu khổ.
Ta muốn Ông đến hỏi, Sa-môn, Bà-la-môn,
Sa-môn, Bà-la-môn, Có những pháp nào khác,
Có những pháp nào khác, Tốt hơn bốn pháp này:
Chơn thực và chế ngự, Xả thí và kham nhẫn.
Làm sao nay ta hỏi,
Sa-môn, Bà-la-môn,
Khi nay ta được biết,
Nguyên nhân của đời sau.
Phật đến Āḷavi,
Thật lợi ích cho ta.
Nay ta được biết rõ,
Cho gì được quả lớn.
Nên ta sẽ bộ hành,
Làng này qua làng khác, Thành này qua thành khác,
Ðảnh lễ Phật Chánh Giác,
Cùng đảnh lễ Chánh pháp, Các vị chứng Pháp tánh.
Nghĩa là
Đối với con người, cái gì là tài sản quý nhất? Làm điều gì cho khéo thì đem lại hạnh phúc thật? Trong các vị, vị nào ngọt nhất? Sống như thế nào thì được gọi là sống cao quý nhất? Lòng tin là tài sản quý nhất của con người. Làm theo Pháp cho khéo thì đem lại hạnh phúc thật. Sự thật là vị ngọt nhất trong các vị. Sống bằng trí tuệ thì được gọi là sống cao quý nhất. Làm sao vượt qua dòng nước lũ? Làm sao vượt qua biển lớn? Làm sao vượt qua khổ đau? Làm sao trở nên trong sạch? Nhờ lòng tin, vượt qua dòng nước lũ. Nhờ không buông lung, vượt qua biển lớn. Nhờ cố gắng, vượt qua khổ đau. Nhờ trí tuệ, trở nên trong sạch. Làm sao có được trí tuệ? Làm sao có được tài sản? Làm sao có được tiếng tốt? Làm sao giữ được bạn bè? Từ đời này sang đời khác, làm sao để không phải buồn khổ? Ai tin vào Pháp của các bậc A-la-hán, Pháp đưa đến Niết-bàn, khéo học hỏi, không buông lung, biết nhìn cho rõ, làm như vậy thì có được trí tuệ. Làm việc cho phù hợp, gánh lấy trách nhiệm, hăng hái, thích hoạt động thì có được tài sản. Nhờ sống chân thật mà có tiếng tốt, nhờ cho đi mà giữ được bạn bè. Từ đời này sang đời khác, làm như vậy thì không phải buồn khổ. Người cư sĩ có lòng tin nào có đủ bốn điều này — bốn pháp cho người có lòng tin sống tại gia — chân thật, tự chế, kiên trì và cho đi — thì sau khi chết không phải buồn khổ. Ông hãy đi hỏi thêm các Sa-môn, Bà-la-môn khác, hỏi nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn, xem có pháp nào khác tốt hơn bốn pháp này không: chân thật, tự chế, cho đi và nhẫn nhịn. Giờ đây tôi còn hỏi các Sa-môn, Bà-la-môn làm gì nữa, hỏi nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn làm gì, khi hôm nay tôi đã biết rõ điều gì mang lại lợi ích cho đời sau. Đức Phật đến Āḷavī thật là lợi ích cho tôi. Ngài đến ở tại Āḷavī là phúc cho tôi. Hôm nay tôi biết rõ cho ở đâu thì được quả lớn. Từ nay tôi sẽ đi bộ từ làng này qua làng khác, từ thành này qua thành khác, đảnh lễ Đức Phật đã giác ngộ trọn vẹn và đảnh lễ Pháp, đảnh lễ Pháp và tính chất chân thật của Pháp.
Phẩm Indaka là phẩm thứ nhất.
Phần tóm lược
Indaka, Sakka và Sūciloma, Maṇibhadda và Sānu; Piyaṅkara, Punabbasu và Sudatta, hai kinh Sukkā, Cīrā và Āḷavaka: mười hai kinh. Tương Ưng Dạ-xoa đến đây là hết.