Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Khỉ
Hai tính chất của khỉ: chọn cây to tách biệt làm chỗ ở — hành giả nương tựa vị thầy, người bạn lành đầy đủ đức tính tốt; và sống hẳn trên cây — hành giả hướng về rừng, mọi tư thế đều ở trong rừng và thực hành Niệm Xứ tại đó. Cuối bài là phần tóm lược của phẩm Con Lừa.
Điểm thực hànhChọn đúng thầy bạn mà nương tựa là nền của đời tu, như khỉ chọn cây lớn để ở; và chỗ ở đã chọn cho việc tu thì ở hẳn nơi đó, không lăng xăng đổi chỗ.
Mi-lan-đà Hỏi Đáp 7. Phần Câu Hỏi Giảng Bằng Ví Dụ Phẩm Con Lừa 10. Câu Hỏi Về Tính Chất Của Con Khỉ — Thưa ngài Nāgasena, ngài nói: “Hai tính chất của con khỉ nên được thực hành” — hai tính chất ấy là gì? — Tâu đại vương, khi tìm chỗ ở, con khỉ đến ở nơi như sau: trên một thân cây thật to lớn, tách biệt, cành lá tỏa khắp nơi, là chốn nương tựa cho kẻ sợ hãi. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả thiết tha tu tập nên sống nương tựa một vị thầy, một người bạn lành có những đức tính như sau: có lòng hổ thẹn, khéo cư xử, có giới hạnh, có pháp lành, nghe nhiều, ghi nhớ Giáo Pháp, ghi nhớ Giới Luật, đáng mến, đáng kính, đáng trọng, biết thuyết giảng, nhẫn nại với lời nói, biết giáo giới, biết giải thích, biết chỉ dạy, biết thức tỉnh, biết khuyến khích, biết làm người khác phấn khởi.
Tâu đại vương, đó là tính chất thứ nhất của con khỉ nên được thực hành. — Tâu đại vương, còn điều khác nữa: con khỉ chỉ đi, đứng, ngồi trên cây; nếu buồn ngủ ập đến, nó trải qua đêm ngay tại chỗ ấy. Cũng vậy, tâu đại vương, hành giả nên hướng về rừng: đứng, đi kinh hành, ngồi, nằm và ngủ chỉ ở trong rừng, và thực hành sự thiết lập niệm ngay tại chỗ ấy. Tâu đại vương, đó là tính chất thứ hai của con khỉ nên được thực hành. Tâu đại vương, điều này trưởng lão Sāriputta, vị Tướng Quân Chánh Pháp, cũng đã nói:
hoặc với việc ngồi và việc nằm,
vị tỳ khưu chiếu sáng ở khu rừng,
chính khu rừng ấy được ca ngợi.’”
Nghĩa là
Nghĩa là: dù đang đi kinh hành hay đang đứng. Nghĩa là: dù ngồi hay nằm — mọi tư thế. Nghĩa là: vị Tỷ-kheo vẫn tỏa sáng trong khu rừng. Nghĩa là: và chính khu rừng ấy trở nên đáng ca ngợi nhờ vị ấy.
Câu hỏi về tính chất của con khỉ là thứ mười. Phẩm Con Lừa là thứ nhất. Phần Tóm Lược Của Phẩm Ấy: Con lừa và con gà trống, con sóc, con beo cái, con beo đực; con rùa, cây tre và cây cung, con quạ và con khỉ.