Kinh Thánh Cư (2)
Tại thị trấn Kammāsadhamma của dân Kuru, Đức Phật giảng mười Thánh cư — nếp sống mà các bậc Thánh quá khứ, hiện tại và vị lai đều an trú: đoạn tận năm triền cái, thành tựu sáu chi phần giữ xả trước sáu trần, hộ trì tâm bằng chánh niệm, bốn chỗ nương tựa, buông bỏ mọi sự thật riêng theo cá nhân, dứt các tầm cầu và tư duy ô nhiễm, lắng dịu thân hành trong Thiền thứ tư, và tâm cùng tuệ đều được giải thoát khỏi tham, sân, si.
Điểm thực hànhHôm nay, mỗi khi mắt thấy hay tai nghe một điều dễ chịu hoặc khó chịu, hãy thử không vui mừng cũng không buồn khổ — chỉ trú xả, giữ chánh niệm và tỉnh giác, đúng như chi phần thứ hai của Thánh cư.
Phẩm Người Bảo Hộ Kinh Thánh Cư (2) Một lần, Đức Phật ở giữa dân chúng Kuru, tại một thị trấn của dân Kuru tên là Kammāsadhamma. Tại đó, Đức Phật gọi các Tỷ-kheo (vị tu sĩ khất thực): — Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, mà các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống trong đó. Mười Thánh cư nào? Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần, thành tựu sáu chi phần, hộ trì một điều, đầy đủ bốn chỗ nương tựa, đã trừ bỏ những sự thật riêng theo cá nhân, đã hoàn toàn đoạn tận các tầm cầu, có tư duy không ô nhiễm, có thân hành được lắng dịu, có tâm được khéo giải thoát và có tuệ được khéo giải thoát. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục tham, đã đoạn tận sân, đã đoạn tận hôn trầm và buồn ngủ, đã đoạn tận trạo cử và hối tiếc, đã đoạn tận nghi ngờ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác; khi tai nghe tiếng, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác; khi mũi ngửi hương, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác; khi lưỡi nếm vị, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác; khi thân xúc chạm, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác; khi ý biết pháp, không vui mừng cũng không buồn khổ, trú xả, có chánh niệm và tỉnh giác.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì một điều? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thành tựu với tâm được chánh niệm hộ trì. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo hộ trì một điều. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ bốn chỗ nương tựa? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi cân nhắc thì dùng một điều, sau khi cân nhắc thì kham nhẫn một điều, sau khi cân nhắc thì tránh né một điều, sau khi cân nhắc thì trừ khử một điều. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ bốn chỗ nương tựa. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã trừ bỏ những sự thật riêng theo cá nhân? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có những sự thật riêng khác nhau của các Sa-môn, Bà-la-môn thông thường, chẳng hạn như:
“Thế giới là thường còn”, “thế giới là không thường còn”, “thế giới có giới hạn”, “thế giới không có giới hạn”, “sinh mạng và thân thể là một”, “sinh mạng là một, thân thể là khác”, “Như Lai có tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết”, “Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết” — tất cả những điều ấy, Tỷ-kheo đã trừ diệt, đã trừ bỏ, đã xả bỏ, đã quăng bỏ, đã giải tỏa, đã đoạn tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã trừ bỏ những sự thật riêng theo cá nhân. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã hoàn toàn đoạn tận các tầm cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục tầm cầu, đã đoạn tận hữu tầm cầu, và phạm hạnh tầm cầu đã được lắng dịu.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã hoàn toàn đoạn tận các tầm cầu. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có tư duy không ô nhiễm? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục tư duy, đã đoạn tận sân tư duy, đã đoạn tận hại tư duy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo có tư duy không ô nhiễm. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có thân hành được lắng dịu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn bỏ lạc, đoạn bỏ khổ, chấm dứt hỷ và ưu đã cảm thọ trước đó, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư — không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo có thân hành được lắng dịu. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có tâm được khéo giải thoát?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, tâm của Tỷ-kheo được giải thoát khỏi tham, được giải thoát khỏi sân, được giải thoát khỏi si. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo có tâm được khéo giải thoát. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có tuệ được khéo giải thoát? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo rõ biết rằng: “Tham đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sinh, làm cho không thể sinh khởi trong tương lai”; rõ biết rằng: “Sân đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sinh, làm cho không thể sinh khởi trong tương lai”; rõ biết rằng: “Si đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể tái sinh, làm cho không thể sinh khởi trong tương lai.”
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo có tuệ được khéo giải thoát. Này các Tỷ-kheo, bất cứ bậc Thánh nào trong quá khứ đã sống trong Thánh cư, tất cả các vị ấy đều đã sống trong mười Thánh cư này; bất cứ bậc Thánh nào trong tương lai sẽ sống trong Thánh cư, tất cả các vị ấy đều sẽ sống trong mười Thánh cư này; bất cứ bậc Thánh nào trong hiện tại đang sống trong Thánh cư, tất cả các vị ấy đều đang sống trong mười Thánh cư này. Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư mà các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống.” Bài thứ 10. Hết phẩm Người Bảo Hộ.
Phần kệ tóm tắt
Chỗ Ở và Năm Chi Phần, Kiết Sử và Không Khuyết Điểm; Không Phóng Dật, Đáng Cung Kính, hai kinh Người Bảo Hộ và hai kinh Thánh Cư.